Tarihi belgelerde yer alan bilgilere göre, 1905 yılında Diyarbakır ve çevresini etkisi altına alan büyük çekirge istilası, yalnızca tarımsal zararla sınırlı kalmadı; bölgedeki sosyal yapıyı da derinden sarstı.
Afet nedeniyle otlak alanlarını kaybeden Milli Aşireti, yaklaşık altı yüz kişilik bir grupla Diyarbakır’ın doğu arazilerine yöneldi. Ancak bu hareket, beraberinde ciddi bir asayiş problemine yol açtı.
Diyarbakır Valiliği'nin, aşiretin gelişinden sonra artan hırsızlık, gasp ve adam yaralama olayları üzerine harekete geçtiği belirtildi.
Yapılan incelemelerde, çekirge afetinin çöl bölgesindeki meraları kullanılamaz hale getirdiği, bu nedenle hayvanlarını otlatacak alan bulamayan aşiretin bölgeye göç ettiği bildirildi.
MİLLİ AŞİRETİ’NE KARŞI ÜÇ KOLDAN TEDBİR
Göçle birlikte başlayan güvenlik sorunlarının, valilik tarafından hazırlanan raporlarla İstanbul’a iletildiği kaydediliyor.
Valiliğin, asayişin sağlanması amacıyla jandarma, Ümerâ (tarihsel bağlamda emirler sınıfı, beyler, yöneticiler ve yüksek rütbeli devlet adamları) ve zabıta kuvvetlerini üç koldan bölgeye sevk ettiği ifade edilerek, ayrıca, aşiretin reisi İbrahim Paşa’yla da doğrudan temas kurularak, aşiret üyelerinin karıştığı olaylara son verilmesi uyarısı yapıldı, ancak bu girişimlerin sonuçsuz kaldığı bildiriliyor.
Gelişmelerin ardından Behram Paşa komutasında oluşturulan askeri birliğin, sorunların yaşandığı bölgelere gönderildiği kaydediliyor.
Bu süreçte Milli Aşireti’nin Zor, Musul, Halep ve Malatya hattında etkisini artırarak çeşitli suçlara karıştığı belirlendi.
GÜÇLENEN AŞİRET, BÖLGEDE HÂKİMİYET KURDU
Çekirge afetini bahane eden Milli Aşiretinin, kısa sürede Nusaybin ve Mardin taraflarına yönelerek Cubur, Tay, Ganame, Kiki, Helacan ve Dekuri gibi aşiretlerle çatışmalara girdiği belirtiliyor.
Bu aşiretleri zorla etkisi altına almayı başaran Milli aşiretinin, bölgenin en güçlü topluluğu haline geldiği kaydediliyor.
''Aşiret, Diyarbakır’ın doğu ve batı köylerine yayılmış, otuzdan fazla köye zarar vermiş, on beş köye ait hayvanlara el koymuştu'' denilerek, aynı zamanda ziraat alanlarını da tahrip eden silahlı grupların, bölge halkını göçe zorladığı ifade ediliyor.
AFETLER, AŞİRETLER VE GÜVENLİK KRİZİ
Diyarbakır Valiliği'nin, Milli Aşireti’nin etkili olduğu bölgelerde jandarma ve zabıta önlemlerini artırdığı, Harput’tan iki bölük asker desteği istendiği belirtilerek, ancak bu müdahalelere rağmen aşiretin bazı köy ve meralarda hayvan gaspı ve ziraat alanlarına zarar verme olaylarını sürdürüğü bildiriliyor.
