Diyarbakır'ın yüzyıllar boyunca yalnızca ticaret ve kültür merkezi değil, aynı zamanda Anadolu'nun en önemli maden işçiliği merkezlerinden biri olduğu tarihi kayıtlarla ortaya çıkıyor.
Kentin yetiştirdiği usta sanatkârlardan Ahmet Çelebi'nin imzasını taşıyan eserlerden biri ise bugün milyonlarca kişinin ziyaret ettiği Mevlana Celaleddin Rumi Türbesi'nde bulunuyor.
Kaynaklarda yer alan bilgilere göre, Mevlana Türbesi'nin gümüşten yapılan ikinci kapısının tüm işçiliği Diyarbakırlı usta Ahmet Çelebi tarafından gerçekleştirildi. 1010 yılında hayatını kaybeden Ahmet Çelebi'nin sanatını, öğrencileri uzun yıllar yaşatırken, Diyarbakır'ın kuyumculuk geleneği de nesilden nesile aktarıldı.
DİYARBAKIR USTALARI
Ahmet Çelebi ve öğrencilerinin ürettiği broşlar, gerdanlıklar, kılıçlar, hançerler ve değerli mücevherler uzun yıllar Ketenciler Çarşısı'nda alıcı buldu.
Tarihi kayıtlara göre, Bağdat'taki İmam-ı Azam Türbesi'nin altın ve gümüş işlemeli kapısı ile avizeleri, şamdanları ve kandilleri de Diyarbakır'daki ustaların elinden çıktı.
KUYUMCULUĞUN MERKEZİ
Dönemin önemli ticaret merkezlerinden Hasan Paşa Hanı da Diyarbakır'ın kuyumculuk geleneğinde önemli bir yere sahipti.
Tarihi anlatımlara göre, burada işlenen elmas ve değerli taşlar yalnızca Osmanlı topraklarında değil, farklı bölgelere de gönderiliyordu.
Anlatımlarda, Sultan Abdülaziz'e sunulan bir pırlantanın üzerine tuğrasının Diyarbakırlı ustalar tarafından işlendiği de aktarılıyor.
Bu örnekler, şehrin ince taş ve maden işçiliğinde ulaştığı ustalığı ortaya koyuyor.
DEVLET BÜYÜKLERİ İÇİN ÖZEL ESERLER ÜRETİLDİ
Diyarbakır'daki ustalar zaman zaman devlet yöneticileri için de özel siparişler hazırladı.
Bunlardan biri, Sakarya Zaferi'nin ardından Mustafa Kemal Paşa'ya hediye edilen gösterişli kılıç oldu.
Üç sıra inci ve üç sıra elmasla süslenen, altın işlemelerle bezenen kılıç; zümrüt, yakut ve inci detaylarıyla dönemin kuyumculuk sanatının ulaştığı seviyeyi yansıtan önemli eserler arasında gösteriliyor.
