Gelincik Dağı... Bir Dağa verilecek en güzel isimlerden biri olmalı… Bu isim, insana baharın müjdecisi olan Gelincik Çiçeğini… Gelincik Çiçeği kadar zarif beyaz duvaklı gelinleri akla getirir
Diyarbakır’ın Kapadokya’sı… Hatta bölgenin Peri Bacaları diyebiliriz… Elbette ki Çermik İlçesindeki Gelincik Dağından söz ediyorum… Peri Bacaları kadar tanınmamış olsa da tanıtım eksikliğindendir… Şöhreti Peri Bacaları kadar olmasa da, Peri Bacalarını andıran ilginç kaya oluşumlarının hikâyesi derin ve düşündürücü…
Gelincik Dağı’nın yamacına tırmananlar, irili ufaklı onlarca kaya oluşumu ile karşılaşır... Efsaneye göre taşa dönüşmüş bir gelin alayıdır o ilginç oluşumlu kayalar…
Yöre insanları, kim bilir tarihin hangi döneminde, bu etkileyici kayalara bir o yandan, bir bu yandan bakmış̧… Elini Çenesine koyarak düşünmüş, bir daha bakmış ve işin içinden çıkamamış... Onları işledikleri bir günah yüzünden taşa dönüş[A1] müş gelin alayına benzetmiş̧...
Zengin, geniş bir hayal gücünün ürünü olan Gelincik Dağı Efsanesinin doğuşu böyledir... En güzel örnekleri Kapadokya’da bulunsa da, Manisa-Kula,Van Başkale, Erzurum-Narman, Afyon-Seydiler çevresinde de rastlanan Peri Bacalarının nasıl oluştuğuna dair bilimsel izahları var elbette...
Ama efsaneler, katı bilimsel gerçeklerin yanında öyle nahif, masalsı ve şiirseldir ki dilden dile, nesilden nesille aktarıla, aktarıla günümüze kadar ulaşmış̧ olmalarına şaşmamalı...
Fakat biz yine de, yalnız Gelincik Dağı Efsanesini aktarmakla kalmayarak, ‘neden ve nasıl’ sorularının peşine düşen meraklı insanlar olarak dağdaki Peri Bacalarının oluşumuna ilişkin bilimsel açıklamalara da değineceğim.
Doğa da Heykeller Yapabilir
Dicle havzası ile Fırat havzasını birbirinden ayıran çizgi üzerinde yer alan ve Güneydoğu Toroslara ait dağlık ve tepelik alanlarla kuşatılan Çermik İlçesinin coğrafi konumuna baktığımızda, onu yalnız dağlarla değil, ovalar ve bir nehirle de çevrelenmiş̧ buluruz…
Gelincik Dağı, kuşkusuz ilçenin en meşhur ve turistik dağıdır… Ama kuzeyde rakımı 2050 metreyi bulan Maden Dağları, kuzeydoğuda Karababa Dağları, Beyaz dağ̆, doğuda Hazartaş Dağları, güneybatıda Bürüt Dağı var,.. Bu dağlar, tarih boyunca heybetli ve sadık muhafızlar gibi Çermik İlçesini koruyup kolladıkları için, burada anılmayı hak ediyorlar…
Gelincik Dağı’nın güneydoğu yamaçları boyunca gelişen peribacalarına neden ‘Peri Bacası’ dendiğini hiç̧ düşündünüz mü? Eğer kelimelere dikkat eden biriyseniz, garip ve efsanemsi birtakım kabartı ve tepe şekillerini ifade etmek için peri ve baca kelimelerinin kullanılması size tuhaf gelebilir…
Kule, koni, silindir, piramit, yuvarlak, tepesi sivri ve şemsiye biçiminde külahlı olan o bacaların altında periler yaşıyor olabilir mi?...
Bilim pek te öyle demiyor… Peri Bacalarını, temelde jeomorfolojinin inceleme konusu olarak görüyor…
DEVAM EDECEK; ( Gelincik Dağının Efsanesi)
