Diyarbakır ile ilgili tarihi kaynaklarda yer alan bilgilere göre, Müdafaa-i Milliye Cemiyeti’nin 1 Şubat 1913’te kurulmasının ardından, bu hareketin etkisi kısa sürede Osmanlı taşrasına da yayılmış, ilk kıvılcımı Diyarbakır’da kadınlar yakmıştır. Erkeklerin kurduğu şubeden önce kurulan Diyarbakır Müdafaa-i Milliye Hanımlar Cemiyeti, yalnızca şehir özelinde değil, tüm Osmanlı vilayetleri içinde öncü örneklerden biri oldu.
KADINLARDAN BÜYÜK YARDIM KAMPANYASI
Kadınların 23 Şubat 1913’te ilk toplantısını gerçekleştirerek, yardım topladığı ve yüzlerce Diyarbakırlı kadının 4 kuruş ile 3 lira arasında değişen miktarlarda bağış yaptığı kaydediliyor.
Diyarbakır'dan toplanan 25.056 kuruşun, Osmanlı Bankası aracılığıyla merkeze gönderildiği ifade edilerek, bağışta bulunan kadınların isimlerinin de dönemin yerel gazetesi Dicle’de yayımlandığı, gayrimüslimlerin de yardımda bulunduğu belirtiliyor.
ERKEK ŞUBESİ 5 AY SONRA KURULDU
Kadınların bu öncülüğünün ardından, Diyarbakır’da erkeklere ait Müdafaa-i Milliye Şubesinin ise ancak Temmuz 1913’te kurulduğu belirtiliyor.
DİYARBAKIR’DAN MERKEZE 156 BİN KURUŞ GÖNDERİLDİ
Cemiyetin kuruluşundan 13 Mart 1914’e kadar, Diyarbakır Vilayeti’nden merkeze toplam 156.210 kuruş gönderildiği ve bu miktarın dışında, farklı kurumlar aracılığıyla iletilen ek yardımlar olduğu kaydediliyor.