Diyarbakır’da geçmişte insanlar, isimlerinden çok toplum içinde kazandıkları lakaplarla anılırdı.
Bu lakaplar; fiziki özellik, meslek, kişisel davranış ya da yaşanmış bir olaydan esinlenerek verilirdi.
Kimileri için onur kaynağı olan bu isimler, kimileri için şakayla karışık bir hitap biçimiydi.
Bugün kullanılmasa da, bu lakaplar Diyarbakır’ın kültürel hafızasında hâlâ yaşıyor.
DİYARBAKIR LAKAPLARI VE ANLAMLARI
Diyarbakır’da bir zamanlar yaygın olarak kullanılan bazı lakaplar ve Türkçe karşılıkları şöyle:
Altınkafa Reco (sarışın ya da parlak kafalı Recep)
Topal Keno (aksak yürüyen Kenan)
Kel Beşo (saçsız Beşir)
Yampiri Reco (yamuk yürüyen Recep)
Küpeli Miho (küpe takan Mehmet)
Leylek Ali (uzun boylu Ali)
Egzos Muro (gürültülü konuşan ya da motosiklet tutkunu Murat)
Otoboz Kafa Silo (otobüs gibi büyük kafalı Süleyman)
Kravatlı Ado (süslü, resmi giyinen Adil)
Zerzavat Memed (sebzeci Memed)
Zibil Ehmo (pislikli, kirli anlamında Ahmet)
Tüpçi Bülbil (tüp satıcısı Bülbil)
Darbukacı Teto (darbuka çalan Teto)
Koko Burhan (bakımlı, janti Burhan)
Sofi Şıko (dindar ya da tasavvufa yakın Şükrü)
Allaf Yaşo (hayvan kasabı Yaşar)
Bozo Hıdır (beyaz tenli ya da sarışın Hıdır)
Cincik Fettah (boncuk, süs eşyasıyla ilgilenen Fettah)
Camus Sino (geniş ağızlı Sinan)
Çütkafa Mendo (iri kafalı Memduh)
İnterneyşin Recep (sürekli yabancı kelimeler kullanan ya da havalı Recep)
Şeytan Zeki (kurnaz, zeki ama yaramaz Zeki)
Sessiz Meheme (az konuşan Mehmet)
Şorik Veysi (salyalı Veysi)
Şeftali Remo (yanakları pembe Ramazan)
Golik Meheme (inek yavrusu Mehmet)
Komirci Wedo (kömür satan Vedat)
Kuşxane Şeğo (tencere gibi Şeyhmus)
Fisek Davê (çok hızlı hareket eden Davut)
Papaz Nedim (papaza benzeyen giyimi veya tavırları olan Nedim)
Keş Urfi (madde bağımlısı İrfan)
Kelepere Memo (ucuzcu Mehmet)
Çekirge Ezzo (sıçrayan ya da çok zayıf Ezzo)
Karpuz Miho (iri yapılı ya da karpuz ticaretiyle uğraşan Muhittin
Caput Xeyro (işe yaramaz Hayri)
Kundır Hemmo (eğri büğrü Hamit)
Beton İsmail (sert mizaca sahip İsmail)
Kazancı Eyo (kazancı Eyüp)
Kor Nafiz (tek gözlü ya da görme engelli Nafiz)
Hımbıl Keno (tembel, ağır Kenan)
Meftune Nuro (meftune yemeğiyle ünlü Nurettin)
Çimbıl Hakko (gözü işaretli, normalden farklı Hakkı)
Serçeboğan İhso (serçe avlayan İhsan)
BİR LAKAP, BİR HATIRA
Bu lakaplar, yalnızca bir isim değil, aynı zamanda bir dönemin hafızasıydı.
Mahalle arasında bu isimle çağrılan kişiler, lakaplarıyla özdeşleşmişti. Bugün artık pek rastlanmasa da, Diyarbakır sokaklarında hâlâ bu isimlerle hatırlanan insanlar var.