Diyarbakır Eyvan Geceleri konulu Alan Araştırmasında Eyvan Geceleri adı altında ticari amaçlı mekânlarda sıra gecelerine benzetilmiş programların yapıldığı öğrenildi.


Ancak Diyarbakır ilinde yapılan ve Sıra Gecelerine benzeyen bu uygulamanın, aslında günümüzde kaybolmuş ve uygulanmayan Velime Geceleri olduğu ve bunun dejenere edildiği kaynak kişilerden tespit edilmiştir…

Velime, Arapça da ‘Velm’ kökünden gelmektedir. Düğün yemeği veya davet için yapılmış yemek anlamına gelmektedir. Sevinç ve saadet ifade eden her türlü merasim sebebiyle verilen ziyafetlere de velime dendiği söylenmektedir…

Bu gecelerinin önceden nasıl yapıldığı yönündeki bilgiler, geçmişte Velime Gecelerine tanık olan kaynak kişiler ile yapılan görüşmeler sonucunda elde edilmiştir…

Velime Gecelerinin Diyarbakır kültüründe ayrı bir yeri olduğunu belirten Araştırmacı-Yazar Vedat Güldoğan, ‘Kökü çok eski tarihlere dayanan Diyarbakır ilimiz, ilimde, edebiyatta ve sanatta olduğu gibi, musiki folklorunda da mümtaz simalar yetiştirmiştir. Diyarbakır musiki folkloru Artuklular döneminde yaygınlaşarak, Diyarbakır’ın Akkoyunlular’ın başkenti olması ve İçkale kısmında Akkoyunlu saraylarında yapılan musiki eğlenceleri ile gelişerek bugünlere gelmiştir.” Demektedir..

Velime Geceleri

Velime Geceleri 15-20 günde veya ayda bir yapılan toplantılardır de denile bilir…. Bu toplantılarda Diyarbakır’ın kültürel ve tarihi konuları, şehrin güncel sorunları, ilmi ve edebi tartışmalar yapılır… Şiirler ve gazeller okunur… Klasik fasılla ile başlayıp Diyarbakır musikisi ile devam edip son bulan bir gece toplantısıdır..

Bu gecelerin ev sahipliğini dönüşümlü olarak imkânı ve maddi durumu iyi olan kişiler yapardı.
Her gelen bir Diyarbakır yemeği, tatlısı vs. getirir ve gecenin belirli saatlerinde bunlar ikram edilirdi…

Elbette ki Diyarbakır’ da çeşitli geceler yapılırdı. Bu geceler, Köşk geceleri, Hamam Geceleri, Şehriye Geceleri, Kına Geceleri, Eyvan Geceleri, Hüllelerde yapılan geceler ve Velime geceleriydi. Bu gecelerin tümü de eğlenceye, yemeğe, sohbete, saza ve söze davet edilen geceler idi…

Bu geceler içinde Velime Geceleri yer, mekan, eğitim düzeyi, sosyo- ekonomik yapı, amacına göre ağırlığı ve eğlence biçimi diğer gecelerden farklılıklar gösterirdi... Ancak Diyarbakır’da yapılan tüm gecelerin vazgeçilmezi elbette ki icra edilen müzikti… Bu gecelere yazının ilerleyen bölümlerinde kısaca değineceğim…

DEVAM EDECEK