Diyarbakır’ın kökenine dair farklı tarihsel anlatılar içinde dikkat çeken bir rivayet, ünlü İslam tarihçisi Vakidi’ye ait. Vakidi, Bizans İmparatoru Konstantin’in İstanbul’dan sonra Diyarbakır’ı da inşa ettirdiğini öne sürüyor.
VAKİDİ’NİN RİVAYETİ: “DİYARBAKIR’I KONSTANTİN İNŞA ETTİ”
Vakidi’ye göre, Bizans İmparatoru Konstantin, İstanbul’u inşa ettikten sonra güzelliğiyle etkilendiği Diyarbakır bölgesini de benzer şekilde yaptırmak istedi.
Ancak hayatı bu projeyi tamamlamaya yetmediği için, şehir “tamamlanamayan şehir” anlamına geldiği öne sürülen “Amid” adıyla anılmaya başlandı.
İDDİA NE KADAR TUTARLI?
Vakidi’nin bu anlatımı, kimi tarihçiler tarafından rivayet düzeyinde değerlendiriliyor. Çünkü “Amid” kelimesinin gerçekten bu anlama gelip gelmediği, ya da bu ifadenin hangi dile ait olduğu konusunda netlik bulunmuyor.
BİR BAŞKA GÖRÜŞ: TARİHÎ BİR KİŞİYE NİSPET EDİLME
Farklı bir görüşte ise “Amid” adının Hz. İbrahim’in soyundan geldiği kabul edilen “Amid ibn el-Bülendi” adlı şahsa dayandığı öne sürülür.
Bu yorum, ismin bir hükümdara değil, kişisel bir ata figürüne bağlandığını ileri sürer.
Bir kaynakta da, Roma döneminde “Konstansiye” olarak adlandırılan Diyarbakır'ın 349 yılında kral Konstans tarafından yeniden inşa edildiği belirtiliyor.
Surların, sadece savunma yapıları değil, aynı zamanda kudretin ve görkemin simgesi olduğu ifade edilerek, kralın adını taşıyan şehrin, Doğu Roma’nın doğudaki en önemli kalelerinden biri haline geldiği kaydediliyor.
SONUÇ: ŞEHRİN KÖKENİ HALA TARTIŞMALI
Tarihsel kayıtlarda Diyarbakır’ın kökeniyle ilgili çeşitli rivayetler bulunsa da, Konstantin’in şehri yaptırdığı iddiası henüz kesin bir arkeolojik veya dilsel kanıtla desteklenmiş değildir.
Vakidi’nin bu aktarımı, tarih yazımında yer bulsa da, bilimsel çevreler tarafından temkinli yaklaşılmaktadır.