Tarihi kaynaklarda yer alan bilgilere göre, 1903 yılında Diyarbakır’da düzenlenen Ziraat ve Sınaat Sergisi, yalnızca ekonomik değil, kültürel boyutuyla da dönemin önemli organizasyonlarından biri oldu.
Bu özel serginin arkasındaki isim ise şair Nazım Hikmet’in dedesi Diyarbakır Valisi Mehmet Nazım Paşa idi.
PADİŞAH’IN DOĞUM GÜNÜNDE AÇILIŞ
Serginin açılış tarihi, Padişah II. Abdülhamit’in doğum günü olan 7 Kasım 1903 olarak belirlendi. Vali Mehmet Nazım Paşa'nın Sadaret'e gönderdiği yazıyla sergi için resmi izin talep edildi ve 13 Ağustos 1903 tarihinde onay çıktı. Böylece Diyarbakır, Osmanlı’daki mahalli sergicilik faaliyetlerinin merkezi haline geldi.
6 AYLIK DETAYLI HAZIRLIK SÜRECİ
Tarihi kaynaklarda serginin planlamasının yaklaşık altı ay öncesinden başladığı belirtilerek, Diyarbakır’ın önde gelen isimlerinden oluşan bir komisyon kurularak; serginin içeriği, sergilenecek ürünler ve etkinliklerin belirlendiği kaydediliyor.
Tarım ve sanayi ürünlerinin ön planda olduğu bu sergi, yerel üretimin tanıtılması açısından da büyük önem taşıyordu.
AT KOŞUSU HALKI SERGİYE ÇEKTİ
Organizasyonun en dikkat çekici yönlerinden biri de at koşu müsabakasının programa dahil edilmesiydi.
Hem eğlenceli hem de geleneksel bir unsur olarak bu etkinlik, serginin halk nezdinde cazibesini artırdı.
Sergiyle birlikte yayımlanan 15 maddelik talimatname de hem ziyaretçilere hem de katılımcılara yön verdi.
NAZIM HİKMET’İN AİLESİNDEN BİR DEVLET ADAMI
Diyarbakır Valisi olarak görev yapan Mehmet Nazım Paşa, yalnızca bürokratik bir isim değil, aynı zamanda Türk edebiyatının önemli ismi Nazım Hikmet’in de dedesiydi.
Paşa’nın öncülük ettiği bu sergi, sadece bölgesel kalkınma değil, Osmanlı taşrasının kültürel ve ekonomik dinamizmini yansıtan bir örnek haline geldi.
OSMANLI’DA TAŞRA KALKINMASININ SİMGESİ
Diyarbakır’da açılan bu serginin, Osmanlı Devleti’nin taşra vilayetlerinde kalkınma vizyonunu nasıl şekillendirdiğini ortaya koyduğu ifade edilerek, bu tür sergilerin, aynı zamanda yerel halkın sosyal yaşantısına da canlılık kattığı belirtiliyor.