DİTAM (Dicle Toplumsal Araştırmalar Merkezi) tarafından ''Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzaj Alanı; Mevcut Durum, Sorunlar, Öneriler'' konulu toplantı düzenlendi.
Toplantının açılışında konuşan DİTAM Yönetim Kurulu Başkanı Mesut Azizoğlu, amaçlarının Diyarbakır'ın kaybetme ve geriye gidiş durumunu sivil toplumla, sivil toplumun çalışmalarıyla, bilgileriyle görünür hale getirmek olduğunu belirtti.
Diyarbakır’daki yaklaşık 80 kurum ve kişiyle birlikte 4 ayrı başlıkta; ''Diyarbakır’ın Sorunlarının Tespiti ve Çözüm Önerileri'' odak grup toplantıları düzenlediklerini ve çalışmanın sonuçlarını “Diyarbakır yerel hizmetlerde neleri kaybediyor” başlığı altında rapor haline getirdiklerini ifade eden Azizoğlu, şöyle devam etti:
''Daha sonra, sivil toplum örgütleriyle beraber yürüttüğümüz bu çalışmayı sürdürülebilir bir yapıya dönüştürmek ve 'yerel hizmetleri izleme ağı' ismiyle devam ettirmek için 'European endownment for democracy' kuruluşundan destek talep ettik, talebimiz kabul edildi . ve 2024 temmuz ayında 'Diyarbakır Yerel Hizmetleri İzleme Ağı'nın kuruluşunu duyurduk.''
Azizoğlu, ''Diyarbakır Yerel Hizmetleri İzlem''nın amacını da 5 başlıkta şöyle sıraladı:
''1- Belediyeler ve STÖ’ler arasındaki işbirliklerinin gelişmesi ve ortak akıl oluşturularak sürdürülebilir bir kent politikasına katkı sunulması,
2-STÖ’lerin belediye hizmetlerine yönelik izleme-değerlendirme çalışmaları yapması,
3- Sivil toplum örgütlerinin yerelde karar alma mekanizmalarında rolünün artması,
4-Sorunların yerel ve ulusal düzeyde muhatap kurum ve kişilere iletilmesi ve baskı unsuru oluşturularak ilgili kişi ve kurumların sorunlarla ilgili çözümler geliştirmesinin talep edilmesi
5-Kent sorunlarının çözümüyle ilgili katılımcılık konusunda sivil toplumun kapasitesinin ve deneyiminin artırılması.''
''SUR VE HEVSEL BAHÇELERİ''
Azizoğlu, UNESCO'nun 1972 yılında Paris'te dünyadaki kültürel ve doğal miras alanlarının korunmasına dair bir sözleşme hazırladığını ve bu sözleşmeye göre UNESCO tarafından, dünyada korunması gereken alanların yer aldığı bir ''Dünya miras listesi'' oluşturulduğunu hatırlattı.
Türkiye'nin de bu sözleşmeye 1983 yılında taraf olduğunu ve Diyarbakır Surları ve Hevsel Bahçeleri'nin de bu sözleşme kapsamında 2015 yılında ''Dünya miras alanı'' olarak listeye eklendiğini ifade eden Azizoğlu, ''Yani aslında 2015 yılından sonra sur ve Hevsel Bahçeleri sadece bizlere ait değilü, tüm dünyaya ait bir miras alanı olarak kabul ediliyor. Dünya miras listesinde Türkiye’den 21 alan var. Dünyada ise 1223 alan bu listede yer alıyor'' dedi.
SUR OLAYLARI VE ETKİLERİ
Azizoğlu, sözleşmenin bu alanların korunması için taraf devletlerle uluslararası bir yardım ve iş birliğini amaçladığını belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:
''2015 Sur olaylarının ardından bu sözleşmenin gerektirdiği uluslararası iş birliği koşulları ortadan kalkıyor.
Belediyelere kayyum atanmasının ardından yerel unsurların katılımcılığı konusunda eksiklikler oluşuyor ve alanla ilgili yetkiler merkeze devrediliyor. Ve bütün bu uygulamalar dünya miras listesindeki alanın korunmasıyla ilgili ciddi sıkıntılar yaratıyor.
İşte bugün burada, bu on yıllık dönemin ardından burayla ilgili mevcut durum nedir, bugünden sonra yapılması gerekenler nelerdir, yerelin tekrar bu süreçlerin içine katılımı nasıl olur, UNESCO sözleşmesinde belirtilen uluslararası iş birliği koşullarının yaratılması için neler yapılmalı, bunları konuşacağız.''
Daha sonra konuşan moderatör DİTAM Yönetim Kurulu Üyesi arkeolog Nevin Soyukaya da, DİTAM'ın ''Diyarbakır’da Kent Sorunlarının Çözümünde Sivil Toplumun Katılımı'' projesi kapsamında 2024 yılında ''Yerel Hizmetleri İzleme Ağı''nı kurduğunu belirterek, ''Yerel Hizmetleri İzleme Ağı'nın kentin farklı sorunlarını kent aktivistleri akademisyenler ve siyasetçilerin katılımlarıyla tartışmaya açmakta, çözüm önerileriyle birlikte kent aktörlerinin taleplerini de içeren bu toplantılar sonrası hazırladığı Kent İzleme Raporlarını İlgili kurumlarla paylaşmakta ve sürecin takibini yapmaktadır'' dedi.
''KENTKIRIM YAŞANDI''
Bugün de Diyarbakır’da, ''UNESCO Dünya Mirası Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzaj Alanı''nı tartışacaklarını belirten Soyukaya, şöyle devam etti:
''Bildiğiniz gibi, Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzaj Alanı, Temmuz 2015'te Dünya Miras Listesine alındı. İki ay sonra da alanın kalbinde Suriçi’nde çatışmalar başladı. 2016 Mart ayına kadar süren çatışmalar ve ardından 8 mahallede yıkım, yeniden inşa, zorunlu göç ve kamulaştırma kararı ve uygulamaları ile alanda tam bir “Kentkırım' (Urbicide) yaşandı. Binlerce yıldır aralıksız yaşam süren Suriçi’nde yaşam kesintiye uğradı. Somut ve somut olmayan kültürel mirasımız, toplumsal hafızamız büyük yaralar aldı.
Biraraya geldiğimiz bu toplantıda, Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzaj Alanı UNESCO adaylık sürecinden beri yakından takip eden, katkı sunan, adaylık sonrası kentkırım sürecini de aynı şekilde takip edip, alanın tahribatına karşı mücadele eden, korunması için katkı ve katılım sağlayan çok değerli uzman, akademisyen ve siyasetçilerimizle konuyu farklı açılardan tartışacağız. Ve tabii konuşmalar sonrasında dada siz değerli katılımcılarımızın soru ve önerileriyle toplantımızın daha da zenginleşeceğini düşünüyoruz.''
ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ELE ALINDI
Daha sonra, Mimarlar Odası Eski Başkanı Ferit Kahraman ''Suriçi’ndeki Uygulamalar ve Çözüm Önerileri'',
Ziraat Mühendisleri Odası Eski Başkanı Samet Uçaman ''Dicle Vadisi ve Hevsel Bahçeleri: Mevcut Sorunlar, Çözüm Önerileri ve Alan Yönetiminde Katılımcılık'',
Akademisyen Doç. Dr. Gül Köksal ''Diyarbakır / Suriçi’nde Kültürel Değer Üretimini Sorunsallaştırmak'',
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi (KUDEB) Koruma Uygulama ve Denetim Büroları Şube Müdürü Sermed Azizoğlu, ''Diyarbakır Dünya Miras Alanı: Revize Alan Yönetim Planı ve katılımcılık
Kültür ve Turizm Eski Bakanı Ertuğrul Günay ''Dünya Miras Alanlarında Koruma - Yönetim Kuralları ve Türkiye Uygulamaları'',
Büyükşehir Belediye Eş Başkanı Serra Bucak ''Diyarbakır Dünya Miras Alanı: Yönetim ve Yetki Sorunları'',
ICOMOS - Türkiye – Kültürel Miras Koruma Uzmanı Yıldız Salman ''Uluslararası Koruma Perspektifinden Çatışmalı Dönem Sonrası Diyarbakır Dünya Miras Alanı'ndaki Uygulamalar'' başlıkları altında sunumlarını yaptı.
Soru cevap şeklinde devam eden ve çok sayıda uzman, akademisyen, siyasetçinin katıldığı toplantıda çözüm önerileri masaya yatırıldı.
