Tarihi kayıtlarda yer alan bilgilere göre, Diyarbakır’da 1966 yılında büyük emeklerle kurulan ve sanat çevrelerinde heyecan yaratan Şehir Tiyatrosu, sadece bir yıl sahnede kalabildi. Kapanışı sessiz ve hüzünlü oldu.
Belgeler, halkın yoğun ilgisine rağmen maddi sıkıntıların bu önemli sanat kurumunu nasıl etkisiz hale getirdiğini gözler önüne seriyor.
TİYATRONUN KÖKLERİ 1930’LU YILLARA UZANIYOR
Diyarbakır’da tiyatronun geçmişi 1930’lu yıllara kadar uzanıyor.
Kaynaklara göre, şehirdeki ilk düzenli tiyatro ve sinema faaliyetleri, Halkevleri aracılığıyla başladı. 1950’ye kadar gösterimlerin yapıldığı Halkevi, sanatseverlerin ilgisini artırmış ve şehirde tiyatro kültürünün temellerini atmıştı.
1966’DA KURULDU, UMUTLA PERDE AÇTI
Diyarbakır Tiyatro Kurma ve Yaşatma Derneği öncülüğünde 1966 yılında kurulan Diyarbakır Şehir Tiyatrosu, 4 Şubat 1967’de Cevat Fehmi Başkurt’un “Buzlar Çözülmeden” adlı oyunuyla açılış yaptı.
Açılış büyük coşku yarattı. Aynı yıl içinde Rıfat Ilgaz’ın “Hababam Sınıfı” 66 kez, “Buzlar Çözülmeden” 54 kez, Orhan Kemal’in “72. Koğuş”u 40 kez ve Jean Paul Sartre’ın “Mezarsız Ölüler”i 24 kez sahnelendi.
HALKIN İLGİSİ VARDI AMA...
Oyunların yoğun ilgi görmesine rağmen tiyatro binasının giderleri, zamanla derin bir mali krize neden oldu. Dernek üyelerinden toplanan aidatlar bile sürdürülebilirliği sağlamaya yetmedi.
MADDİ SIKINTILAR SONUN BAŞLANGICI OLDU
Tiyatro ile ilgili belgelerde, dönemin şartları içinde aidatların dahi ödenemediği belirtiliyor.
Belgelerde şu ifadeler yer alıyor:
“Tiyatro, kira ödemelerinde zorluk yaşamaya başladı. Dönemin aydınları bile 5 liralık dernek aidatlarını ödeyemez hale geldi. Bu durum, tiyatro için büyük bir darbe oldu ve 1968 yılında 80 kişilik Oda Tiyatrosu kapılarını kapatmak zorunda kaldı.”
BUGÜNKÜ DEVLET TİYATROSUNA GİDEN YOL
Kısa ömürlü de olsa Diyarbakır Şehir Tiyatrosu, kentin kültürel hafızasında önemli bir iz bıraktı.
Bugünkü Diyarbakır Devlet Tiyatrosu’nun temellerine dolaylı olarak katkı sundu. Kapanışının üzerinden uzun yıllar geçse de, bu girişim tiyatro tarihindeki yerini koruyor.