MIT (Massachusetts Teknoloji Enstitüsü ) bilim insanları yürütülen yeni bir çalışma, uyku eksikliği ile anlık dikkat kayıpları arasındaki bağlantıya ışık tuttu.
Araştırmaya göre, bu dikkat dağınıklıkları, beyin omurilik sıvısının (BOS) dalgalar halinde akışıyla aynı anda gerçekleşiyor.
BEYİNDEKİ SIVI DALGALARI VE DİKKAT DAĞINIKLIĞI
Araştırma, normalde yalnızca uyku sırasında gerçekleştiği bilinen BOS akışının, uykusuzluk yaşayan bireylerde gündüz saatlerinde de ortaya çıktığını gösterdi.
Bu süreç, dikkatin geçici olarak kaybolduğu anlara denk geliyor.
Katılımcılar, biri uyku yoksunluğu sonrası, diğeri ise dinlenmiş halde olmak üzere iki farklı durumda test edildi.
Fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) ve elektroensefalogram (EEG) cihazlarıyla yapılan ölçümlerde, dikkat kaybı yaşandığında beyin omurilik sıvısının dışa aktığı ve ardından tekrar geri döndüğü gözlemlendi.
BEYNİN TELAFİ MEKANİZMASI NASIL ÇALIŞIYOR?
Araştırmacılar, uykusuz kalan beynin, gece yapılamayan temizlik sürecini gündüz telafi etmeye çalıştığını belirtti. Ancak bu durum, dikkat performansında belirgin düşüşlere yol açıyor.
MIT'den Prof. Laura Lewis, ''Beyin, sıvı sistemini kullanarak kısa süreli temizlik yapmaya çalışıyor. Ancak bu esnada dikkat, geçici olarak devre dışı kalıyor'' ifadelerini kullandı.
DİĞER FİZYOLOJİK BELİRTİLER DE GÖZLENDİ
Dikkat dağınıklığı sırasında sadece beyin sıvısı akışı değil, aynı zamanda kalp atış hızında ve solunumda azalma, göz bebeği çapında daralma gibi fizyolojik değişiklikler de tespit edildi.
Göz bebeği daralmasının, sıvı akışından yaklaşık 12 saniye önce başladığı gözlemlendi.
ARAŞTIRMACILARIN GÖZÜ DEVRESEL YAPIDA
Çalışmaya göre, dikkat, BOS akışı, kalp ritmi ve uyarılma gibi işlevlerin tek bir sinirsel devre tarafından yönetiliyor olabileceği düşünülüyor.
Bu devrenin, norepinefrin salgılayan noradrenerjik sistemle bağlantılı olabileceği ifade ediliyor.
Çalışma, Nature Neuroscience dergisinde yayımlandı.
