Yazımın başında Diyarbakır da birçok gecenin yapıldığını, bu geceler içerisinde en ağırlıklı olanın Velime Geceleri olduğunu yazmıştım… Bu gecelere kısaca değineceğim…
Eyvan Geceleri; Diyarbakır Eyvan Geceleri konulu Alan Araştırmasında Eyvan Geceleri adı altında ticari amaçlı mekânlarda sıra Gecelerine benzetilmiş bir program yapılmaktadır... Ancak Diyarbakır ilinde Sıra Gecelerine benzer bir uygulamanın, günümüzde kaybolan ve uygulanmayan Velime Geceleri olduğu kaynak kişilerden tespit edilmiştir…
Şehriye Geceleri: Kışa hazırlık için komşu, arkadaş, dost ve akraba hanımların bir araya geldiği, imeceye yönelik bir gecedir. Şehriye gecesine katılan hanımlar gittiği ev sahibi tarafından ikramlarda bulunulur, sıkılmadan hoşça vakit geçirmeleri için bazen ud eşliğinde şarkılar-türküler söylenir, şiirler, maniler okunur, bilmeceler sorulur ve hikâyeler anlatılırdı. Şehriye gecelerinin de kendine göre bir düzeni, kuralı vardı. Bu gecede sosyal ve yaşam kültürü hakimdi. Bu geceye genç kızlar, gelinler orta yaşlı kadınlar katılırdı. Şehriye Geceleri, bazen de annelerin erkek çocuklarına kız beğendiği bir yer oluveriyordu.
Köşk Geceleri : Şehrin dışında 3 kilometre uzağında güney bölümünde Gazi Köşkü ve Çevresinde bulunan, Dicle Nehri ve Hevsel Bahçelerine hakim yerlerde kurulan köşkler ile kentin batısında ve yaklaşık 3-5 km. uzağında bulunan ve üzüm bağlarının ortasında kurulan Bağ Köşkleri Diyarbakırlı zenginlerin yazlık olarak kullandıkları yerlerdi.
Kına Geceleri: Düğün gecesi öncesinde gelin ve damat evinde ayrı ayrı yapılan kına yakma eğlencesidir. Mevsimine göre avlu veya odalarda yapılırdı… Evlenme öncesinde yapılan kına yakma törenidir… Bu törende kadınların kına yakma bölümünde müzisyenler Diyarbakır’ın tanınmış müzisyen kadınları olan Çalgıcı Ayşe, Çalgıcı Kör GÜLLÜ, en tanınmış bestekar ve derlemecilerdir…
Çalgıcı Edo ile Medo
Kadınların müzikli eğlence gecelerinde, Kına gecelerinde, Eyvan Gecelerinde Çalğıcı Ayşe Hanım, Çalgıcı Medo ve Çalgıcı Hedo namı ile anılan Medine ve Hediye hanımlar, çalgıcı Zekiye Hanım, Zarife Hanım, Cümbüşçü Sabiha hanım, Maşacı Besse hanımlar müzik icra ederlerdi…
Müzik eşliğinde gelinin ve damadın eline yakılacak olan kına gecesinde müzik eşliğinde türküler söylenip oyunlar oynanarak ellere kına yakılırdı-sürülürdü....
Hamam Geceleri: Daha çok haftanın yorgunluğunu ve stresini atmak, temizlenmek ve eğlenmek için dost arkadaş ve meslektaşların bir araya gelerek hamamlarda yapılan müzikli bir gecedir. Bu gecede Hamam kiralanır. Meyve çerez ve çiğköfte yoğrularak müzik eşliğinde türküler söylenerek yenir- içilir ve geç vakitlere kadar eğlenilir. Yıkanıldıktan sonra herkes evine giderdi.
Hülle Geceleri: Buda Yaz Mevsiminde Dicle Nehri kıyısında bostan ve bahçesi bulunan ailelerin yazlık olarak kullandıkları Hüllelerde müzik eşliğinde oyunların oynandığı, türkülerin söylenerek eğlenildiği gecelerdir…
DEVAM EDECEK
