Diyarbakır’ın Bismil ilçesinde bulunan Üçtepe Höyüğü, 4 bin yıllık geçmişiyle Asur tarihine ışık tutuyor. Ancak höyükten çıkarılan en değerli eserlerden ikisi, bugün Diyarbakır’da değil; Londra’daki British Museum’da sergileniyor.
Eserlerin yalnızca hüzünlü bir fotoğrafı Diyarbakır Müzesinde ziyaretçilere sunuluyor.
1861'DE TAYLOR BULDU, 1863'TE LONDRA'YA GÖTÜRDÜ
Tarihi kaynaklarda yer alan bilgilere göre, Üçtepe’deki ilk kazı, 1861 yılında dönemin Diyarbakır İngiltere Başkonsolosu ve seyyahı John George Taylor tarafından yapıldı.
Kazıda, Asurca yazıt içeren iki dikilitaş (stell) ortaya çıkarıldı.
Taylor, bu eserleri 1863 yılında İngiltere’ye gönderdi. Bugün bu dikilitaşlar, British Museum’da “Kurkh Monolitleri” adıyla sergileniyor.
TÜRK KAZISI 128 YIL SONRA GELDİ
1989 yılında İstanbul Üniversitesi’nden Prof. Dr. Veli Sevin başkanlığındaki ekibin, 128 yıl aradan sonra yeniden kazı yaptığı kaydediliyor.
Kazılarda, 6 metre kalınlığındaki Tuşpa Sarayı’na ait kalıntılar gün yüzüne çıkarıldı. Ayrıca Huriler, Asurlular, Romalılar ve Helenistik döneme ait çok sayıda eser bulundu.
DİYARBAKIR'DA FOTOĞRAFI, LONDRA'DA ORİJİNALİ VAR
Üçtepe’de bulunan diğer arkeolojik eserler bugün Diyarbakır İçkale Müzesinde sergileniyor. Ancak üzerlerinde Asurca yazıtlar bulunan iki dikilitaşın orijinalleri Londra’da olduğu için, müzede yalnızca siyah-beyaz bir fotoğrafları yer alıyor.
“ESERLER EVİNDE GÜZEL” TEPKİSİ
Prof. Dr. Havva İşkan Işık, müze ziyaretinden sonra yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:
“1861'de İngiliz arkeolog/konsolos J.G. Taylor bu stelleri buldu. 2 yıl sonra British Museum’a teslim etti. Bugün hüzünlü resimleri, ait oldukları topraklarda, yani Diyarbakır Müzesinde. Kabullenmiyorum. Çünkü eski eserler evinde güzel.”
DİKİLİTAŞTA NELER YAZIYOR?
Stellerdeki yazıt, Asur kralı III. Şalmanezer’in, günümüz İsrail ve Filistin topraklarında 12 krallığa karşı verdiği Karkar Savaşı’nı anlatıyor. Yazıtta, İsrail kralı Ahav’ın da adı geçiyor. Şalmanezer’in şu ifadeleri dikkati çekiyor:
“Karkar şehrine yaklaştım. Şam kraliyet şehrini yerle bir ettim. Hadad-Ezer, Ahav, Irhuleni, Biblos, Mısır ve Amon gibi krallıkların binlerce askerini yok ettim. Şam kralı ve 12 kralı bozguna uğrattım…”