Tarihin derinliklerinde saklı kalan olağanüstü bir hikâye, Diyarbakır’da yaşandı. Bir dönem hamallık yapan İbni Dimne adlı bir adam, suikastla elde ettiği yetkiyle Mervaniler döneminde Diyarbakır’a vali oldu. Üstelik bu görevde 28 yıl kaldı ve şehirde iz bırakan yapılar inşa etti.
HAMALLIKTAN VALİLİĞE UZANAN YOLCULUK
Tarihi kaynaklarda yer alan bilgilere göre, Mervaniler Devleti'nin kurucusu Bâd b. Dostık’ın öldürülmesinin ardından, yerine Ebu Ali Hasan geçti.
Silvan merkezli Mervani yönetimi altında komşularla barışçıl ilişkiler kuran Ebu Ali Hasan'ın, Bizans İmparatorluğu ile de kısa süreli bir mücadele yaşadıktan sonra barış anlaşması imzaladığı kaydedildi.
Ancak iç siyasette yaşanan huzursuzlukların, valinin muhaliflerini sürgüne göndermesiyle büyüdüğü belirtiliyor.
Amid'de (Diyarbakır) toplanan muhaliflerin, yeniden sürgün edilme korkusuyla ayaklandığı kaydedilirken, ayaklanmanın başını çeken isim ise o dönem kentte hamallık yapan İbni Dimne olduğu ifade ediliyor.
İbni Dimne'nin halk desteğini de arkasına alarak vali Ebu Ali Hasan’a suikast düzenlediği ve Ebu Ali Hasan’ın öldürülmesiyle Amid’in (Diyarbakır) yönetimini fiilen ele geçirdiği belirtiliyor.
ŞEHRİ 28 YIL YÖNETTİ, İÇKALE'DE SARAY YAPTIRDI
Suikast sonrası Amid valiliğine getirilen İbni Dimne'nin, görevini tam 28 yıl boyunca sürdürdüğü belirtilen tarihi kaynaklarda, kent halkının desteğini alan ve güçlü bir yerel otorite kuran İbni Dimne'nin, ekonomik yapıyı güçlendirdiği anlatılıyor.
Bu dönemde Diyarbakır İçkale'de bir saray inşa ettirdiği ifade edilen İbni Dimne'nin yaptırdığı sarayın, sonraki yıllarda da valilerin ikametgahı olarak kullanıldığı kaydediliyor.
Dimnenin aynı zamanda Diyarbakır surlarını bir kat yükselttiği ve kenti olası tehditlere karşı savunma amacıyla suların seviyesini artırdığı da kaynaklarda yer alıyor.
BENZERSİZ BİR ÖRNEK
Ebu Tahir Yusuf bin İbni Dimne'nin, 997-1025 yılları arasında Diyarbakır’ı 28 yıl süresince yönettiği anlatılan tarihî kayıtlarda Dimne Mervaniler döneminin sıra dışı figürlerinden biri olarak anılıyor.
Hamallıktan yöneticiliğe uzanan bu dikkati çekici yaşam hikâyesinin, yalnızca Diyarbakır tarihine değil, dünya tarihine de benzersiz bir örnek olarak geçtiği ifade ediliyor.
DAMADI TARAFINDAN ÖLDÜRÜLDÜ
Tarihi arşiv bilgilerinde, her yıl olduğu gibi 1024 yılında da İbn-i Dimne'nin, damadı ve komutanı olan Mürtec’i yıllık
verginin ödenmesi için Meyyafarikin’e (Silvan'a) gönderdiği belirtiliyor.
Mürtec'in, Mervani emiri Nasrüddevle’nin güvence vermesi üzerine İbn-i Dimne’yi öldürdüğü. Saraydaki karışıklık esnasında da Mürtec'in öldürüldüğü kaydediliyor.
Komutanı ve damadı olan Mürtec tarafından öldürüldüğü kaydedilen İbn-i Dimne’nin oğullarının 1024 yılında Amed’i Nasruddevle’ye teslim ettiği kaynaklarda belirtiliyor.
