Uzman İskan Aydeniz, Yükseköğretim Kurumları Sınavının, öğrencilerimizin yıllardır emek verdiği, üniversiteye geçiş sürecinde önemli bir basamak olan kapsamlı bir sınav olduğunu belirterek, ''Bu sınav yalnızca bilgiyi değil; zamanı doğru kullanmayı, dikkat yönetimini, sınav stratejisini, psikolojik dayanıklılığı ve son haftayı doğru geçirebilmeyi de ölçer. Bu nedenle YKS’ye son günler kala öğrencinin sadece ders çalışması değil, aynı zamanda zihinsel olarak sınava hazırlanması, bedensel düzenini koruması ve ailesiyle birlikte sakin bir sınav atmosferi oluşturması büyük önem taşır.'' ifadesini kullandı.
YKS sisteminde başarının sadece çok çalışmakla değil; doğru zamanda doğru hamleyi yapmakla, sınav anında sakin kalmakla ve son haftayı bilinçli geçirmekle mümkün oduğunu aktaran Aydeiz, şunları kaydetti:
''YKS, 2018 yılından itibaren uygulanan bir sınav sistemidir. 2018’den bugüne kadar sınavların zorluk düzeylerinde dönemsel farklılıklar yaşandığını görmekteyiz. Kimi yıllarda sınav daha dengeli, kimi yıllarda daha kolay, kimi yıllarda ise öğrencileri daha fazla zorlayan bir yapıda gelmiştir. Örneğin 2020 yılında pandemi nedeniyle ikinci dönem kazanımlarının kapsam dışı bırakılması sınavın yapısını etkilemiş, 2021 yılı ise birçok öğrenci ve eğitimci tarafından YKS tarihinin zor sınavlarından biri olarak değerlendirilmiştir. 2022 ve 2023 yıllarında daha erişilebilir sınavlarla karşılaşılırken, 2023 yılında deprem nedeniyle ikinci dönem kazanımlarının çıkarılması sınavın yapısında belirleyici olmuştur. 2024 yılı daha dengeli bir sınav olarak görülürken, 2025 yılında özellikle TYT ve AYT matematik bölümlerinin öğrencileri zorladığı ifade edilmiştir.
Ancak burada öğrencilerimizin ve velilerimizin özellikle dikkat etmesi gereken temel nokta şudur: “Bu yıl sınav kolay mı olacak, zor mu olacak?” sorusuna takılıp kalmak öğrenciyi güçlendirmez; aksine kaygısını artırır. Çünkü sınavın zorluk düzeyini önceden kesin olarak bilmek mümkün değildir. Asıl yapılması gereken, her türlü sınav senaryosuna hazır olmaktır. Sınav zor olduğunda herkes için zor, kolay olduğunda herkes için kolaydır. Zor sınavlarda küçük net farklarının bile sıralamada önemli sonuçlar doğurabileceği unutulmamalıdır. Bu yüzden sınav anında “Sınav zor geldi, yapamayacağım.” düşüncesine kapılmak yerine, “Bu sınav herkese aynı uygulanıyor; ben sakin kalıp yapabildiğim soruları en doğru şekilde çözmeliyim.” anlayışıyla hareket etmek gerekir.
Sınava kalan son hafta, artık yeni baştan büyük konular öğrenme haftası değildir. Bu hafta; tekrar yapma, deneme analizlerini tamamlama, uyku ve beslenme düzenini oturtma, sınav taktiğini netleştirme ve psikolojiyi güçlü tutma haftasıdır. Öğrenci için de veli için de bu dönem çok hassas bir dönemdir. Çünkü son hafta yapılan doğru davranışlar, öğrencinin sınav günü daha güvenli, daha sakin ve daha hazır hissetmesini sağlar.''
AYDENİZ'DEN SON 1 HAFTA ÖNERİSİ
1. Son haftada yeni konu yüklemesi yapılmamalıdır.
Sınava son günler kala öğrencinin temel hedefi yeni konular öğrenmek değil, daha önce çalıştığı konuları sağlamlaştırmak olmalıdır. Yeni ve ağır konulara yönelmek öğrencide “Yetişmeyecek” duygusunu artırabilir. Bunun yerine yanlış yapılan konular, unutulmaya açık başlıklar, kısa notlar, formüller ve temel kazanımlar tekrar edilmelidir. Son hafta bilgiyi büyütme değil, bilgiyi koruma haftasıdır.
2. Deneme sınavları gerçek sınav provası olarak görülmelidir
Deneme sınavları öğrencinin moralini bozmak için değil, gerçek sınava hazırlanması için vardır. Bu nedenle deneme netleri bazen yüksek, bazen düşük gelebilir. Bu dalgalanma son derece normaldir. Öğrenci denemeyi gerçek sınavın aynısı gibi çözmeli; süreyi, oturma düzenini, turlama tekniğini ve dikkat kontrolünü denemelerde prova etmelidir.
3. Deneme analizi mutlaka yapılmalıdır
Deneme çözmek kadar deneme analizi yapmak da önemlidir. Öğrenci her denemeden sonra yanlışlarının nedenini belirlemelidir. Hata bilgi eksikliğinden mi kaynaklandı, dikkat hatasından mı, süre probleminden mi, yoksa soru kökünü yanlış okumaktan mı? Bu ayrım yapılmadığında aynı hata gerçek sınavda tekrar edebilir. Son haftada en etkili çalışma, yapılan hatayı ikinci kez yaptırmayacak analizdir.
4. Sınavın zorluğuna değil, kendi stratejine odaklanılmalıdır
Öğrenci sınavın kolay mı zor mu geleceğiyle ilgili yorumlara fazla takılmamalıdır. Çünkü sınavın zorluğunu sınav anına kadar kimse kesin olarak bilemez. Önemli olan, sınav hangi düzeyde gelirse gelsin öğrencinin kendi stratejisini uygulayabilmesidir. Zor sınavlarda panik yapmayan, kolay sınavlarda dikkati elden bırakmayan öğrenci avantaj sağlar. Bu nedenle öğrencinin temel hedefi, sınavın zorluğunu tahmin etmek değil; her senaryoya karşı sakin, dikkatli ve planlı kalabilmektir.
5. Sınav stratejisi önceden belirlenmelidir
Öğrenci sınav anında hangi dersten başlayacağını, zor soruya ne kadar süre ayıracağını, hangi durumda soruyu geçeceğini önceden bilmelidir. Sınav sırasında strateji üretmek zaman kaybettirir. Bu nedenle son haftada öğrencinin kendi çözüm sırası, süre kullanımı ve turlama tekniği netleşmiş olmalıdır. Zor soruda inatlaşmamak, kolay ve orta düzey soruları önce toplamak sınav başarısı için çok önemlidir.
6. Turlama tekniği doğru kullanılmalıdır
Turlama tekniği, öğrencinin sınavda zamanını verimli kullanmasını sağlar. İlk turda kolay ve yapılabilir sorular çözülmeli, zaman alacak veya emin olunmayan sorular işaretlenerek ikinci tura bırakılmalıdır. Bu yöntem öğrencinin sınavda kontrol duygusunu artırır. Bir soruya takılıp kalmak, yapılabilecek başka soruların süresinden çalabilir.
7. Stres ve kaygı doğal kabul edilmelidir
Sınava yaklaşırken heyecanlanmak, kaygı duymak ve zaman zaman stres yaşamak normaldir. Kaygı tamamen yok edilmesi gereken bir düşman değildir; doğru yönetildiğinde öğrencinin dikkatini artırabilir. Önemli olan kaygının öğrenciyi yönetmesine izin vermemektir. Öğrenci kendine “Bu heyecan normal, ben hazırlığımı yaptım, şimdi sakin kalıp stratejimi uygulayacağım.” diyebilmelidir.
8. Nefes egzersizleri uygulanmalıdır
Sınav öncesinde veya sınav sırasında kaygı yükseldiğinde öğrenci kısa nefes egzersizleri yapabilir. Burnundan yavaşça nefes alıp birkaç saniye tutmak, ardından ağızdan yavaşça vermek bedeni sakinleştirir. Bu egzersiz birkaç kez tekrarlandığında kalp atışı dengelenir, dikkat toparlanır ve öğrenci yeniden soruya dönebilir. Amaç kaygıyı bastırmak değil, kaygıyı kontrol edilebilir seviyeye çekmektir.
9. Sınav esnasında oturma tekniğine dikkat edilmelidir
Sınav sırasında beden duruşu da dikkati etkiler. Öğrenci sırada çok öne kapanmadan, omuzlarını gereksiz kasmadan, ayakları yere dengeli basacak şekilde oturmalıdır. Uzun süre aynı pozisyonda kalmak zihinsel yorgunluğu artırabilir. Kısa aralarda başı hafifçe kaldırmak, omuzları gevşetmek ve derin nefes almak öğrencinin yeniden odaklanmasına yardımcı olur.
10. Uyku düzeni sınav saatine göre ayarlanmalıdır
Son hafta gece geç saatlere kadar çalışmak yerine sınav sabahına uygun bir uyku düzeni oluşturulmalıdır. Öğrenci sabah erken kalkmaya alışmalı, zihnini sınav saatinde aktif kullanmayı prova etmelidir. Sınavdan bir gece önce uyuyamama korkusu da büyütülmemelidir. Önemli olan son haftanın genel uyku düzenini dengede tutmaktır.
11. Beslenme düzeni korunmalıdır
Son hafta öğrencinin alışık olmadığı yiyecek ve içeceklerden uzak durması gerekir. Ağır, yağlı, mideyi yoracak besinler ve aşırı kafein tüketimi sınav performansını olumsuz etkileyebilir. Sınav sabahı öğrencinin daha önce alışık olduğu, hafif ve dengeli bir kahvaltı yapması daha sağlıklı olacaktır. Beden dengede olursa zihin de daha rahat çalışır.
12. Son hafta çalışma temposu dengeli olmalıdır
Son hafta tamamen çalışmayı bırakmak da, kendini aşırı yormak da doğru değildir. Öğrenci kısa tekrarlar, deneme analizleri, branş çalışmaları ve hafif konu kontrolleriyle süreci devam ettirmelidir. Amaç zihni yormak değil, diri tutmaktır. Son hafta “daha çok çalışayım” paniği yerine “daha doğru çalışayım” bilinciyle hareket edilmelidir.
13. Sosyal medya bilgi kirliliğine dikkat edilmelidir
Son günlerde sosyal medyada YKS ile ilgili çok sayıda uzman yorumu ve öneriyle karşılaşmak mümkündür. Ancak her tavsiye her öğrenci için uygun olmayabilir. Bu nedenle öğrencinin kafasını karıştıracak kadar çok içerik takip etmek yerine, kendisini tanıyan öğretmenlerin yönlendirmesine ve kendi çalışma planına bağlı kalması çok daha sağlıklıdır.
14. Öğrenci-veli ilişkisi sakin ve destekleyici olmalıdır
Bu süreçte velinin görevi öğrenciyi sürekli uyarmak, kıyaslamak veya baskılamak değildir. Velinin en büyük desteği; sakin kalmak, güven vermek, evde huzurlu bir ortam oluşturmak ve öğrencinin düzenini korumasına yardımcı olmaktır. “Kaç net yaptın?”, “Şu konuyu bitirdin mi?”, “Ya olmazsa?” gibi cümleler öğrencinin kaygısını artırabilir. Bunun yerine “Biz sana güveniyoruz, emeğini biliyoruz, yanında olduğumuzu unutma.” gibi cümleler daha güçlendiricidir.
15. Velinin son hafta yapması gerekenler
Veli, öğrencinin uyku ve beslenme düzenine destek olmalı, ev içindeki gerilimi azaltmalı, sınavla ilgili gereksiz konuşmaları sınırlamalıdır. Öğrenciyi başka öğrencilerle kıyaslamamalı, deneme netleri üzerinden moral bozucu yorumlar yapmamalıdır. Son hafta velinin en güçlü katkısı; öğrencinin kendini güvende hissetmesini sağlamaktır.
16. Öğrencinin veliyle birlikte yapması gerekenler
Öğrenci sınav giriş belgesi, kimlik, sınav merkezi bilgisi ve ulaşım planını veliyle birlikte önceden kontrol etmelidir. Sınav sabahı ne zaman kalkılacağı, evden kaçta çıkılacağı, sınav yerine nasıl gidileceği son güne bırakılmamalıdır. Bu hazırlıklar önceden tamamlanırsa sınav sabahı panik azalır.
17. Motivasyon gerçekçi ve güçlü tutulmalıdır
Son hafta öğrencinin kendine şu cümleyi sık sık hatırlatması gerekir: “Ben bu sınava emek verdim, şimdi emeğimi sakin ve doğru bir stratejiyle ortaya koyacağım.” Sınav günü mükemmel olmak zorunda değildir. Önemli olan bildiklerini doğru okumak, zamanı iyi kullanmak, panik yapmadan ilerlemek ve son ana kadar sınavı bırakmamaktır.
YKS’ye kalan son hafta, sınavın sadece akademik değil, psikolojik olarak da tamamlandığı bir dönemdir. Bu hafta öğrencinin yapması gereken; programına sadık kalmak, tekrarlarını yapmak, denemelerini analiz etmek, uyku ve beslenmesini düzenlemek, sınav stratejisini netleştirmek ve kendine güvenmektir. Velinin yapması gereken ise öğrencinin yanında sakin, güven veren ve destekleyici bir duruş sergilemektir.
Unutulmamalıdır ki sınavın kolay ya da zor gelmesi öğrencinin kontrolünde değildir; öğrencinin kontrolünde olan şey, sınav karşısındaki duruşudur. Zor sınavda pes etmeyen, kolay sınavda dikkati elden bırakmayan, her şartta stratejisini uygulayan öğrenci başarıya daha yakın olur. Sınavı sadece en çok çalışan değil; son haftayı doğru yöneten, kaygısını kontrol eden, stratejisini bilen ve emeğine güvenen öğrenci başarıyla tamamlar.
