K Parti'nin 2023 seçim beyannamesinde yer alan ve dar gelirli haneleri desteklemeyi amaçlayan vatandaşlık maaşı uygulaması yeniden gündeme geldi. "Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi" adı altında yürütülen çalışmalar kapsamında, ailelerin gelir düzeyinin asgari bir refah seviyesine çekilmesi hedefleniyor. 2026 yılında hayata geçirilmesi öngörülen sistem, hane halkının gelirini devlet desteğiyle belirli bir standarda yükseltmeyi amaçlıyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR?
Vatandaşlık maaşı, devletin sosyal devlet ilkesi gereği gelir dağılımındaki dengesizliği azaltmak ve vatandaşlar için asgari bir refah düzeyi temin etmek amacıyla geliştirdiği bir sistem olarak tanımlanıyor. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi olarak adlandırılan bu modelde, temel hedef her ailenin en az asgari ücret seviyesinde veya belirlenen bir gelir düzeyinde kaynağa sahip olmasını sağlamaktır. Bu sistem, hane içine giren toplam gelirin, belirlenen sınırın altında kalması durumunda devreye girecek bir destek mekanizmasıdır.
SİSTEM NASIL İŞLEYECEK VE KİMLERE VERİLECEK?
Uygulamanın temel mantığı, hane halkı gelirinin belirlenen bir sınırın altına düşmesi durumunda aradaki farkın devlet tarafından karşılanmasına dayanıyor. Sistemin işleyişine dair verilen örneklerde şu yöntem öne çıkıyor: Devletin bir gelir sınırı belirlediği varsayıldığında (örneğin 25 bin TL), haneye giren toplam gelir bu sınırın altındaysa (örneğin 20 bin TL), aradaki fark (5 bin TL) devlet tarafından ödenerek ailenin geliri sübvanse edilecek.
Bu destek programı, Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında da yer alan aile odaklı ve kapsayıcı sosyal yardım programları çerçevesinde değerlendiriliyor. Sistemin en önemli özelliklerinden biri, ailenin desteklenirken iş gücüne katılımın engellenmemesidir. Aktif istihdam politikalarıyla birlikte yürütülecek olan sistem, istihdamı teşvik etmeyi sürdürürken, gelir düzeyi düşük hanelerin maddi kayıplarını telafi etmeyi hedefliyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Vatandaşlık maaşı uygulamasının hayata geçirilmesi için öngörülen tarih 2026 yılı olarak belirlendi. Sistemin ülke genelinde yaygınlaşmadan önce belirlenecek pilot illerde uygulanmaya başlanması planlanıyor. Yeni yılda pilot olarak devreye alınması beklenen uygulama için hangi illerin seçileceği henüz netlik kazanmadı.
ÖDEME MİKTARI NE KADAR OLACAK?
Vatandaşlık maaşı veya gelir tamamlayıcı desteğin ne kadar olacağı konusunda çalışmalar devam ediyor. Destek miktarının belirlenmesinde asgari ücretin mi yoksa farklı bir gelir sınırının mı baz alınacağı henüz kesinleşmedi. Ödeme miktarının belirlenmesinde asgari ücret endeksi, belirlenen farklı bir rakam veya hanede yaşayan fert sayısı gibi kriterlerin etkili olması bekleniyor. Konuyla ilgili detayların önümüzdeki süreçte netleşmesi öngörülüyor.
