Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da, özellikle kırsal kesimlerde sıkça duyulan kümesteki "babaç” ifadesi, son günlerde sosyal medyada ve günlük konuşmalarda yeniden gündem oldu.
BABAÇ NE DEMEK?
Anadolu'nun bir çok bölgesinde ve özellikle Diyarbakır çevresinde yerel kullanımlarda ''babaç'', kümes hayvanları arasında en iri, baskın ve yönlendirici olan horoz için söylenen bir tabir olarak öne çıkıyor.
Babaç kelimesi genelde baskın hayvanlar için kullanılan bir sözcüktür. Bazı bölgelerde ise kümeste düzeni sağlayan, sürüyü koruyan ya da öne çıkan hayvan anlamında mecazi bir isim olarak öne çıkıyor.
BABAÇ'IN GÖREVİ?
Kümes kültüründe ''babaç'' olarak adlandırılan horozun görevi, tavukları bir arada tutma, tehlike anında tavukları uyarma, sürü için hiyerarşiyi sağlama gibi işlevleri olduğuna inanılıyor.
Bu nedenle ''babaç'', sadece bir hayvan değil, kümeste düzenin simgesi olarak görülüyor.
Dil araştırmacılarına göre, Anadolu'da ''babaç'' kelimesi, sevgi, büyüklük ya da saygı bildiren bir ifade olarak kullanılıyor.
''Baba'' kökünden türeyen kelime, zamanla Türkçe'de de özellikle yerel ağızlarda benimsenmiş.
Uzmanlar, bu tür kelimelerin Türkçe’ye geçişini yüzyıllardır süren ortak yaşam ve kültürel etkileşimeye bağlıyor.
UZMANLAR NE DİYOR?
Dilbilimciler, ''Babaç gibi kelimeler, bölgesel ağızların zenginliğini gösterir. Hayvancılıkla iç içe yaşayan toplumlarda, hayvanların karakterine göre isimlendirme oldukça yaygındır'' diyor.
Sosyologlar ise, ''babaç'' kelimesinin sadece kümesle sınırlı kalmadığını, toplum içinde otorite kuran kişiler için mecazi olarak da kullanıldığını vurguluyor.
Uzmanlara göre bu tür kelimeler, Anadolu’nun çok dilli ve çok kültürlü yapısının yaşayan örnekleri arasında yer alıyor.
