Diyarbakır surları, sadece görkemiyle değil, taşıdığı tarihî anlamlarla da dikkati çekmektedir. Bu surlara açılan kapıların isimleri ise zamanla değişmiş, her dönem kendi kültürel ve coğrafi etkilerini yansıtmıştır. Farklı yüzyıllarda aynı kapıların farklı adlarla anılması, kentin tarihî dönüşümünü gözler önüne sermektedir.
TARİH BOYUNCA DEĞİŞEN KAPI İSİMLERİ
10. yüzyılda Diyarbakır’ı gezen El-Mukaddesi, surların ana girişlerini şu şekilde kaydetmiştir:
Su Kapısı (Babü’l-Ma)
Dağ Kapısı (Babü’l-Cebel)
Rum Kapı (Babü’r-Rum)
Tepe Kapısı (Babü’t-Tell)
Bu isimlerin, kapıların coğrafi konumları ve dönemin kültürel referanslarıyla doğrudan ilişkili olduğu kaydediliyor.
YÜZYILDA YENİ İSİMLER ORTAYA ÇIKTI
Alman seyyah Naumann ise 19. yüzyılda yaptığı gözlemlerde aynı kapıların şu adlarla anıldığını belirtiyor:
Yeni Kapı
Dağ Kapı
Rum Kapı
Mardin Kapı
Bu değişimin, şehirdeki yönelimlerin ve sosyal yapının değiştiğine dair ipuçları sunduğu ifade ediliyor.
GÜNÜMÜZDE KULLANILAN İSİMLER
Günümüzde Diyarbakır sur kapıları;
Yeni Kapı
Dağ Kapı
Urfa Kapı
Mardin Kapı
olarak adlandırılıyor.
Kapı isimlerindeki bu dönüşüm, kentin tarihsel süreç içinde nasıl bir sosyo-kültürel evrim geçirdiğini gösterdiği kaydedilirken, her ismin, kendi döneminin izini taşıdığı belirtiliyor.
