Hevsel Bahçeleri'nin bereketi ve Dicle Nehri'nin ilham veren atmosferiyle yoğrulan Diyarbakır, asırlar boyunca birçok şair ve yazarı yetiştirdi. Bu isimler arasında yer alan üç kadın şair ise yaşadıkları dönemin sosyal şartlarına rağmen edebiyat dünyasında adlarından söz ettirmeyi başardı.
Şiirlerinde kimi zaman dini ve tasavvufi konuları işleyen, kimi zaman ise günlük yaşamın sevinçlerini ve hüzünlerini dile getiren bu kadınlar, Diyarbakır'ın kültürel zenginliğinin en önemli temsilcileri arasında gösteriliyor.
ŞAİR SIRRI HANIM
Farsça ve Türkçe divanları bulunan Sırrı Hanım, güçlü kalemiyle edebiyat çevrelerinde büyük saygı gördü.
1877 yılında hayatını kaybeden Sırrı Hanım, İstanbul'daki Edirnekapı Otakçılar Mahallesi'nde bulunan Kadiri Dergâhı Kabristanı'na defnedildi.
Diyarbakır'da ismi bugün bir okula verilerek yaşatılmaya devam ediyor.
HATİCE İFFET HANIM
Diyarbakır'da doğan Hatice İffet Hanım da kentin yetiştirdiği önemli kadın şairlerden biri olarak öne çıkıyor.
Ahmed Bey'in kızı, Diyarbakır şairlerinden Azmizade Mehmed Efendi'nin eşi olan İffet Hanım, dönemin önemli ilim insanlarıyla edebiyat sohbetleri yaptı.
Şaban Kânî Efendi gibi dönemin tanınmış isimleri tarafından takdir gören İffet Hanım, özellikle divan tarzındaki şiirlerinde tasavvufi anlayışı ve estetik anlatımıyla dikkati çekti. 1860 yılında Diyarbakır'da hayatını kaybeden şair, Behram Paşa Camii yanındaki kabristana defnedildi.
FATMA BACI
Diyarbakır'ın kadın halk ozanlarından Fatma Bacı ise saz şairi kimliğiyle öne çıktı.
Dalbalak ailesine mensup olduğu bilinen Fatma Bacı'nın 1895-1897 yılları arasında vefat ettiği tahmin ediliyor.
Şairin günümüze ulaşan eserleri arasında "Karakış Destanı" ve "Ağıt" bulunuyor.
Özellikle "Karakış Destanı"nda Diyarbakır'ın sert geçen kış mevsimini etkileyici bir dille anlatan Fatma Bacı, halk edebiyatının önemli kadın temsilcileri arasında gösteriliyor. "Ağıt" adlı eseri ise zaman içinde halk arasında söylenen bir türküye dönüşerek kuşaktan kuşağa aktarıldı.