Kürt sözlü edebiyatının en büyük ustalarından kabul edilen Evdalê Zeynikê, yalnızca dengbêjlik geleneğinde değil, farklı dillerde söylediği kilamlarla da iz bıraktı. Diyarbakır ve Serhat bölgesinde ün kazanan Evdal, sanat yaşamı ve kişisel özellikleriyle Homeros’a benzetildi.
RÜYADAN DENGBÊJLİĞE
Tarihi kaynaklardaki bilgilere göre, Evdalê Zeynikê, genç yaşta gördüğü bir rüya sonrası dengbêjliğe başladı.
Rüyasında büyük bir kargaşa içinde darı taneleri kustuğunu gören Evdal, köyün bilgesine rüyasını tabir ettirdi.
Yorumda, bu rüyayı farklı yaşlarda görseydi âlim veya zengin olacağı, fakat bu yaşta gördüğü için büyük bir dengbêj olacağı söylendi.
Rüyadan sonra hastalanan ve altı ay yatağa düşen Evdal, iyileştikten sonra sanat yolculuğuna başladı.
SANATINDAKİ YOLCULUK
Evdal'ın Serhat bölgesinde Ağrı, Kars, Iğdır, Muş, Erzurum, Van, Diyarbakır ve Dersim’i dolaşarak sanatını icra ettirdiği belirtilerek, ayrıca Musul, İran ve Rusya’ya giderek âşıklar arası atışmalara katıldığı ve çoğu kez üstün geldiği kaydediliyor.
FARKLI TOPLUMLARLA ETKİLEŞİMİ
19. yüzyılda Erzurum Karaçoban’da bir Ermeni düğününde Türkçe, Kürtçe, Farsça, Arapça ve Ermenice sözlerden oluşan “İşveli Kız” adlı kilamını seslendiren Evdal'ın, bu eseriyle, dönemin çok dilli ve çok kültürlü yapısına ışık tuttuğu ifade ediliyor.
HOMEROS İLE BENZERLİKLERİ
Avdale Zeynike, Yaşar Kemal tarafından da ''Kürtlerin Homeros'u'' olarak adlandırılıyordu.
Homeros, Akdeniz kıyılarını dolaşarak sanatını icra etmiş, eserleriyle tanınmış ve görme yetisini kaybetmiş bir ozandı.
Evdal da 70 yaşında hastalanmış ve kör olmuştur. Bu nedenle her iki ozan da sanatları ve hayat hikâyeleriyle benzer görülmüş, yaşadıkları coğrafyalarda efsaneleşmiştir.
MEZARI ERZUMDA
Evdale Zeynikê 1800 yılların başında Ağrının Tutak ilçesinin Cemalverdi köyünde dünyaya geldi. 113 yıl yaşayan Evdal, 3 yaşında iken babasını kaybetmiş ve annesi tarafından büyütülmüş. Bu yüzden Evdale Zeyniké (Zeyne'nin oğlu) olarak tanınmıştır. Dengbejlerine ilham kaynağı olan Evdal 1913 yılında yaşama veda etti. Kabri, Evdalın mezarı Erzurum ilinin Karayazı ilçesi Qanciya (selenli) köyünde bulunuyor..