Diyarbakır’da 1906 yılında dut fidanı üretimi ve buna bağlı olarak ipekböcekçiliği teşviki amacıyla yürütülen faaliyetler, arşiv belgelerine yansıdı.
Duyûn-ı Umûmiyye İdaresi tarafından desteklenen bu girişimin, hem yerel ekonomiyi canlandırmayı hem de ipek üretimini artırmayı hedeflediği kaydedildi.
DUT FİDANLARI ÜCRETSİZ DAĞITILDI
25 Ocak 1906 tarihli belgeye göre, dört yıldır süren çalışmalarla Duyûn-ı Umûmiyye İdaresi’nin masraflarını üstlendiği bir dut fidanlığı kuruldu. Bu fidanlıkta yetiştirilen dut fidanları, halka ücretsiz olarak dağıtılıyordu.
Bu uygulamanın ipek üretimine etkisi de belgede yer aldı. İpek öşründen (vergi) elde edilen gelirin, önceki senelere kıyasla 110 bin kuruş arttığı belirtiliyor.
Yetkililer, bu artışın ilerleyen yıllarda iki ila üç katına çıkacağını öngördü.
BELEDİYE DUT EKİMİ İÇİN ARAZİ KİRALADI
Belgelerde, Belediye Dairesi’nin Hevsel (evsel, esfel) bahçelerden sulu arazi kiralayarak dut tohumu ekme girişiminde bulunduğu aktarılıyor. Bu amaçla belediyeye 5000 kuruş ödenek ayrılması talep edildiği ifade ediliyor.
TALEP YÜKSELDİ, FİDAN YETMEDİ
28 Mart 1906 tarihli ikinci belgede, aynı fidanlıktan dağıtılan fidanların yalnızca 2200 adet olduğu belirtildi. Ancak bu sayı, hazır bulunan arazi sahiplerinin taleplerini karşılamaya yetmedi.
Bu nedenle Beyrut Vilayeti’nden ( O tarihte Osmanlı'ya bağlı olan) 100 bin dut fidanı talep edildiği ve fidanların zamanında getirilerek halka dağıtıldığı kaydediliyor.
DUYÛN-I UMÛMİYYE TARLAYI TERK ETTİ, TOHUMLAR BURSA VE BEYRUT’TAN GETİRİLDİ
Duyûn-ı Umûmiyye İdaresi'nin daha sonra belirlenmeyen bir nedenle tarlayı işletmeyi bıraktığı belirtilerek, bunun ardından, ziraat uzmanlarının katkısıyla Bursa ve Beyrut vilayetlerinden toplam 10 okka-kıyye (1.282 kilogram) dut tohumu getirilerek ekildiği ifade ediliyor.
Yeni sezonda ekilecek bu tohumlardan elde edilecek yaklaşık 700-800 bin fidanın dağıtılması ve örnek bir numune çiftliği kurulması planlandığı belirtiliyor.