Tarihin tozlu sayfalarında yer alan ve adeta bir film senaryosunu andıran olay, 11. yüzyılın başlarında Diyarbakır’da yaşandı.
Sıradan bir hamalken, zamanın Mervani Hükümdarı’na suikast düzenleyip valilik koltuğuna oturan İbni Dimne, 28 yıl boyunca Diyarbakır’ı yönetti.
Kentin kaderini değiştiren bu sıra dışı hikâye, dönemin siyasi çalkantıları arasında şekillendi.
HAMALDAN VALİLİĞE GİDEN YOL
Tarihi belgelerde yer alan bilgilere göre, 997-1025 yılları arasında Diyarbakır’da vali olarak görev yapan Ebu Tahir Yusuf bin İbni Dimne’nin hikâyesi, Silvan merkezli Mervani yönetiminin iç çatışmalarıyla başladı.
Mervani hükümdarı Bâd b. Dostık öldürülünce yerine geçen Ebu Ali Hasan, komşularıyla barışçıl ilişkiler kurmaya çalıştı. Ancak iç muhalefeti bastıramadı.
Özellikle Meyyâfârikîn’de (Silvan) artan huzursuzluklar, Ebu Ali Hasan’ı radikal önlemler almaya itti.
Muhaliflerini sürgüne gönderen hükümdar, Amid’de (Diyarbakır) huzuru sağlamak isterken beklenmedik bir isyanla karşılaştı.
Sürgüne uğrayanların toplandığı Amid’de, bu kararın öfkeyle karşılandığı ve halk arasında ciddi rahatsızlık yarattığı kaydediliyor.
HALKIN DESTEĞİYLE SUİKAST DÜZENLEDİ
Ayaklanmanın başını çeken isim, o güne dek hamallık yaparak geçimini sağlayan İbni Dimne oldu.
Halkın da desteğini arkasına alan Dimne, Amid’de Ebu Ali Hasan’a suikast düzenledi ve onu öldürerek valilik koltuğuna oturdu.
Bu olay, sadece Diyarbakır’ın değil, dönemin siyasi haritasının da önemli kırılma noktalarından biri olarak tarihe geçti.
28 YIL BOYUNCA KENTİ YÖNETTİ
Suikast sonrası Amid halkının desteğini kaybetmeyen İbni Dimne, 28 yıl boyunca Diyarbakır’ı yönetti.
Sadece yöneticilikte kalmadı, şehre kalıcı eserler de kazandırdı. İbni Dimne döneminde Diyarbakır'da inşa edilen bir saray, sonraki valilerin de ikametgahı oldu. Ayrıca tarihi Diyarbakır surlarının bir kat daha yükseltilerek güçlendirildiği de kaynaklarda yer alıyor.
GÜÇ, LİDERLİK VE MİRAS
İbni Dimne, sadece siyasi bir lider değil, aynı zamanda şehir için önemli bir yapılandırıcı olarak da anılıyor. Savunma önlemleri kapsamında şehrin su seviyesini yükselttiği, ekonomik refahı artırmak için çalışmalar yaptığı ve kentte barışçıl bir yönetim tesis ettiği ifade ediliyor.
Bir dönem hamallık yaparken, tarihin seyrini değiştirecek kadar etkili bir figüre dönüşen İbni Dimne’nin hikâyesi, sıradan bir insanın kaderini nasıl yeniden yazabileceğinin çarpıcı bir örneği olarak hafızalara kazınıyor.
DİYARBAKIR TARİHİNİN UNUTULMAZ SAYFASI
Bu sıra dışı olay, Diyarbakır’ın çok katmanlı tarihinin en dikkati çekici bölümlerinden biri.
Bir hamalın, bir hükümdarı öldürerek iktidara gelişi; 28 yıl boyunca bir kenti yönetmesi ve ardında kalıcı izler bırakması, tarihin akışı içinde oldukça nadir rastlanan gelişmelerden biri olarak öne çıkıyor.