Tarihi kaynaklarda yer alan bilgilere göre, Osmanlı döneminde esnaf ve idari teşkilat içerisinde kavvaslar güvenlikten sorumlu kişiler olarak yer aldı.
Çeşitli şehirlerden Diyarbakır’a gelen kavvasların yanı sıra, gayrimüslim tebaanın da yönetim yapısında görev aldığı kayıtlarda görülüyor.
KAVVASLARIN GÖREVİ VE KÖKENLERİ
İlhan Şahin ve Feridun M. Emecen’in “XV. Asrın İkinci Yarısında Tokat Esnafı” adlı çalışmasında kavvas mesleği okçu olarak tanımlanmış. Bu kişiler güvenliği sağlamakla sorumlu tutulmuş.
Kaynaklarda Çemişkezek, Şam, Erzurum, Konya, Arapgir, Keban, Samsun, İstanbul ve Rumeli’den gelen kavvasların görev yaptığı belirtiliyor.
SANDIK EMİNLERİ VE GAYRİMÜSLİM TEBAA
Osmanlı döneminde 1875-1877 tarihleri arasında Diyarbakır Valiliği yapan Ahmet İzzet Paşa’nın dairesinde gayrimüslimlerden de görevlilerin bulunduğu kayıt altına alındı.
Bunlardan biri Ermeni Katolik olup sandık emini olarak kaydedildi.
II. Mahmud döneminde vergi toplama düzenini sağlamak için her sancak merkezinde “Memleket Sandığı” kurulmuş ve sandık eminleri seçimle belirlenmiştir.
TANZİMAT SONRASI DEVAM EDEN GÖREVLER
Sandık eminliği Tanzimat’ın ilanından sonra da varlığını korumuştur. Kayıtlarda ayrıca “Manastırlı Milleti Bulgar” olarak tanımlanan üç kişinin daha bu görevlerde yer aldığı görülmektedir.