Osmanlı arşiv kayıtları, 1840 yılında İran şehzadelerinin Diyarbakır’dan geçerken yaptıkları kısa konaklamanın şehir tarihine dikkati çekici bir ayrıntı bıraktığını gösteriyor.
Bir günlüğüne Diyarbakır’da kalan şehzadeler için yapılan harcama 10 bin kuruşu aşarak dönemin olağan masraf kalemlerinin çok üzerine çıktı.
İRAN ŞEHZADELERİNİN DİYARBAKIR ZİYARETİ
4 Temmuz 1840 tarihli fermanda, İran’dan gelen iki şehzadenin İstanbul’dan yola çıkarak Diyarbakır üzerinden İran’a dönecekleri belirtiliyor. Bu yolculuk sırasında kaza kadılarından gerekli kolaylıkların sağlanması da isteniyor.
Şehzadelerin 4 Ağustos 1840’ta Diyarbakır’a ulaştıkları ve şehirde yalnızca bir gün kaldıkları ifade ediliyor.
Ancak bu bir günlük konaklamanın masrafı Salyâne Defteri’ne (yıllık gelir-gider kayıtlarının tutulduğu resmî defterler) göre 10.552,5 kuruş olarak kaydedildi.
Dikkati çeken bu rakamla ilgili o dönemde, çeşitli söylentilere yol açtı. Bazı çevrelerin bu rakamın yüksekliğini gelenlerin 2 değil daha fazla olduğuna bağladı.
TİCARET VE MALİ KAYITLAR
Aynı yıl, 17 Mayıs 1840 tarihli başka bir fermanda da, İran tüccarlarının İstanbul ve Şam’a gönderdikleri malların vergilerinin yalnızca İstanbul’da alınacağı belirtilmişti.
Bu kayıtlar, Diyarbakır’ın dönemin ticaret ve diplomasi yollarındaki stratejik konumunu ortaya koymaktadır.
