Diyarbakır, insanlık tarihini yeniden değerlendirmeye neden olan arkeolojik keşifleriyle dikkati çekmeye devam ediyor.
Bismil ilçesinde bulunan Körtiktepe'de 2000 yılında başlatılan kazılarda, insanlık tarihinin en eski ahiret inancı ve törenle defin uygulamalarına ilişkin önemli bulgular elde edildi.
Bu bulguların, insanların yaklaşık 12 bin 500 yıl önce ölümden sonraki yaşama ilişkin bir inanç geliştirdiğini gösteren en eski örnekler arasında yer alıyor.
Dünya tarihine ışık tutan bu eşsiz yerleşim alanı Körtiktepe, 2020 yılında Ilısu Barajı'nda su tutulmasının ardından oluşan baraj gölünün suları altında kaldı. Ancak kurtarma kazılarında elde edilen bulgular, insanlığın ilk dönemlerine ilişkin önemli bilgileri bilim dünyasına kazandırdı.
İNSANLIK TARİHİNİN ÖNEMLİ MERKEZLERİNDEN BİRİ
Fotoğrafta: Ilısu Baraj Gölü altında kalan Göbeklitepe'den 500 yıl daha eski yerleşim olan Körtiktepe
Diyarbakır'ın Bismil ilçesinde yer alan Körtiktepe (Girê Kortikê), M.Ö. 10 binli yıllara tarihlenen dünyanın en eski yerleşim alanlarından biri olarak kabul ediliyor.
Arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan mezarlar, defin biçimleri ve mezarlara bırakılan çeşitli eşyalar, insanların ölümden sonraki yaşama inandığını düşündüren en eski bulgular arasında gösteriliyor.
Uzmanlar, ölülerin belirli kurallar çerçevesinde gömülmesinin rastlantısal bir uygulama olmadığını, bunun gelişmiş bir inanç sisteminin varlığına işaret ettiğini belirtiyor.
İLK TÖRENLE DEFİN GELENEĞİ DE BU TOPRAKLARDA
Fotoğrafta: Körtiktepe'den çıkarılan bugulardan bazıları
Körtiktepe'de ortaya çıkarılan bulguların yalnızca ahiret inancıyla sınırlı olmadığı belirtilerek, kazıların, insanlık tarihindeki en eski törenle defin geleneklerinden birinin de Diyarbakır'da uygulandığını ortaya koyduğu kaydediliyor.
Mezarların özenle hazırlanması ve ölülerin çeşitli hediyelerle birlikte defnedilmesinin, dönemin insanlarının ortak geleneklere ve güçlü toplumsal bağlara sahip olduğunu gösterdiği ifade ediliyor.
DÜNYANIN İLK KÖY YAŞAMININ İZLERİ
Fotoğrafta: İnsanların ilk yerleşik düzene geçtiği Ergani Çayönü ve Hilar Mağaraları
Arkeologlara göre Körtiktepe, dünyanın ilk köy yaşamı, sosyal düzeni ve toplumsal organizasyonunun şekillendiği merkezlerden biri olarak kabul ediliyor.
Kazılarda ayrıca yaklaşık 12 bin 500 yıl önce ham petrolün boya ve süsleme amacıyla kullanıldığına ilişkin bulgular da ortaya çıkarıldı.
Bu keşifler, dönemin insanlarının yalnızca yaşamlarını sürdürmekle kalmadığını, estetik anlayış ve kültürel alışkanlıklar da geliştirdiğini gösteriyor.
2020 YILINDA SULAR ALTINDA KALDI
Fotoğrafta: Batman'ın Kozluk ilçesi sınırlarında yer alan eski yerleşim birimlerinden Hallan Çemi'nde çıkarılan bulgular
Körtiktepe, Diyarbakır'ın en önemli arkeolojik alanlarından biri olmasına rağmen bugün ziyaret edilemiyor.
Ilısu Barajı'nın tamamlanmasının ardından 2020 yılında baraj gölünde su tutulmasıyla birlikte Körtiktepe tamamen sular altında kaldı.
Baraj öncesinde gerçekleştirilen kurtarma kazıları sayesinde elde edilen binlerce arkeolojik eser ve bilimsel veri ise bölgenin insanlık tarihindeki önemini ortaya koydu.
Prof. Dr. Kenan Haspolat'ın ''medeniyetin beşiği'' olarak tanımladığı Diyarbakır ile ilgili değerlendirmeleri ve Roma La Sapienza Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Marcella Frangipane'nin ilk medeniyetin Kuzey Mezopotamya ve Anadolu'da şekillendiğine ilişkin görüşleri de Körtiktepe, Hallan Çemi ve Çayönü gibi yerleşimlerin dünya tarihindeki yerini güçlendiren bilimsel değerlendirmeler arasında yer alıyor.
Bugün sular altında kalan Körtiktepe artık görülemese de, burada ortaya çıkarılan bulgular Diyarbakır Müzesinde sergileniyor.
