Diyarbakır ile ilgili arşiv kayıtlarında yer alan bilgilere göre, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Diyarbakır, yalnızca idari yapısıyla değil, dil ve din çeşitliliğiyle de dikkati çekiyordu. Vilayet genelinde Müslüman nüfus büyük çoğunluğu oluştururken, konuşulan diller arasında Kürtçe ilk sırada yer alıyordu.
DİYARBAKIR’DA EN ÇOK HANGİ DİL KONUŞULUYORDU?
Vilayet genelinde 1927 yılında yapılan sayımda, en yaygın konuşulan dil Kürtçe olarak belirlendi. 155 bin 846 kişinin konuştuğu Kürtçe, toplam nüfus içinde yüzde 72,78’lik paya sahipti.
İkinci sırada ise Türkçe yer aldı. 55 bin 993 kişinin konuştuğu Türkçe, yüzde 26,15 oranında kaydedildi.
ARAPÇA KONUŞANLARIN SAYISI
Vilayette Arapça konuşan nüfus da dikkati çeken veriler arasında yer aldı. 1927 yılında 2 bin 206 kişi Arapça konuşurken, bu sayı 1935 yılında 1.433’e geriledi.
Bunun yanında Ermenice, Rusça, Gürcüce, Çerkezce ve Yahudice/İbranice gibi doğu dilleri ile Arnavutça ve Romanca gibi Balkan dilleri de konuşuluyordu.
DİYARBAKIR’DA DİNİ YAPI NASILDI?
Dinler açısından Diyarbakır'ın farklı topluluklara ev sahipliği yaptığı ifade edilirken, 211 bin kişilik Müslüman nüfus, vilayet genel nüfusunun yüzde 98,5’ini oluşturduğu kaydedildi.
Müslümanlar en büyük dini grup olarak kaydedilirken, yaklaşık 3 bin kişilik gayrimüslim nüfus ise Ortodoks, Ermeni, Musevi, Katolik, Protestan ve Süryani topluluklarından oluşuyordu.
ERMENİ NÜFUSUNDA DÜŞÜŞ YAŞANDI
Gayrimüslim nüfus içinde en dikkati çeken değişimin Ermeni nüfusunda görüldüğü belirtildi. 1927 yılında 2 bin 490 olan Ermeni nüfusun, 1935 yılında 506’ya gerilediği ve buna karşılık Katolik, Ortodoks ve Protestan nüfusunda artış kaydedildiği ifade ediliyor.
YABANCI DOĞUMLU NÜFUS DA BULUNUYORDU
Diyarbakır genelinde 1.393 kişinin de yabancı ülke doğumlu kişilerden oluştuğu kaydedildi.
Bu kişiler arasında Rusya, İran, Irak ve Suriye’nin yanı sıra Arnavutluk, Bulgaristan, Romanya, Yugoslavya ve Yunanistan gibi Balkan ülkelerinde doğanların yer aldığı belirtiliyor.
