Tarihi belgelerde yer alan bilgilere göre, Diyarbakır, yalnızca bölgenin değil, Osmanlı coğrafyasının en önemli üretim ve ticaret merkezlerinden biri olarak öne çıkıyordu.
O dönemki adıyla Amid, yerli ve yabancı seyyahların eserlerinde gelişmiş sanayisi, canlı ticaret hayatı ve kaliteli üretimiyle övgüyle anlatılıyordu.
DİYARBAKIR'DA GELİŞMİŞ ÜRETİM AĞI
Seyyahların aktardığı bilgilere göre Diyarbakır, dokumacılık, kuyumculuk, dericilik, ipekçilik, bakırcılık, çinicilik ve kök boyalı iplik üretiminde dönemin en gelişmiş şehirleri arasında yer alıyordu.
Kentte faaliyet gösteren ustalar, yüksek kaliteye sahip ürünler üretirken, bu ürünler yalnızca Osmanlı topraklarında değil. Avrupa ülkelerinde de yoğun ilgi görüyordu.
Diyarbakır'da dokunan ipek kumaşlar, kök boyalı iplikler, deri ürünleri ve çeşitli el sanatları, dönemin uluslararası ticaret ağında önemli bir yer edinmiş. Kentin, üretim kapasitesi sayesinde ekonomik açıdan güçlü şehirlerden biri haline geldiği kaydediliyor.
AVRUPA VE ASYA'YA İHRACAT YAPILIYORDU
Diyarbakır'da kurulan serbest pazarlara uzak coğrafyalardan tüccarların geldiği ifade edilirken, Buhara, Semerkant, Bağdat, Musul, Halep ve Basra'dan gelen bezirgânların burada satın aldıkları ürünleri kendi ülkelerine taşıdıkları kaydediliyor.
Bursa ve İstanbul üzerinden Avrupa şehirlerine ulaşan ticaret yolları sayesinde Diyarbakır ürünlerinin geniş pazarlara ulaştığı belirtiliyor.
Kaynaklarda, özellikle ipek dokumaların Avrupa'da büyük ilgi gördüğü, kaliteli deri ürünleri ve kök boyalı ipliklerin de uluslararası ticaretin önemli ürünleri arasında yer aldığı anlatılıyor.
İRAN-KAFKASYA-MOSKOVA-MOĞOLİSTAN
Tarihi belgelerde, İran, Kafkasya, Bağdat, Basra, Moğolistan ve Moskova'dan gelen tüccarların Diyarbakır'da alışveriş yaptıkları belirtiliyor.
Tüccarların burada üretilen ipek, pamuklu kumaş ve işlenmiş deri ürünlerini kendi ülkelerine götürdükleri kaydedilerek, bu hareketliliğin, Diyarbakır'ın yalnızca üretim merkezi değil, aynı zamanda uluslararası ticaretin önemli buluşma noktalarından biri olduğu da ifade ediliyor.
DİYARBAKIR EKONOMİK GÜCÜYLE ÖNE ÇIKTI
Yüzyıllar boyunca üretim ve ticaret alanındaki başarısıyla öne çıkan Diyarbakır'ın, Osmanlı döneminde ekonomiye yön veren şehirlerden biri olduğu kaydediliyor.
Kentte gelişen zanaatkârlık kültürü, farklı ülkelerden gelen tüccarların ilgisini çekerken, Avrupa'dan Ortadoğu'ya uzanan geniş ticaret ağının Diyarbakır'ın ekonomik önemini daha da artırdığı belirtiliyor.