Mars’ın yamaçlarını süsleyen ve 50 yıldır gizemini koruyan siyah çizgilerin kökenine dair önemli bir keşif yapıldı.
NASA’nın Mars Keşif Yörünge Aracı’ndan alınan görüntüler üzerinde yapılan analiz, bu yapıların büyük ölçüde mevsimsel rüzgâr ve toz hareketleri ile oluştuğunu ortaya koydu.
BİRÇOK TEORİYİ GEÇERSİZ KILDI
Söz konusu “eğim çizgileri” nin, ilk olarak 1970’lerde fark edildiğini belirten araştırmacılar, uzun süre boyunca bu yapıların buz erimesiyle tetiklenen heyelanlar, hatta meteor çarpmaları veya Mars depremleri sonucu oluştuğunun düşünüldüğünü söyledi.
Nature Communications Dergisinde, 6 Kasım’da yayımlanan yeni bir çalışmada, bu çizgilerin yüzde 99’undan fazlasının suyla ilgisi olmayan, kuru ve rüzgar kaynaklı süreçlerle oluştuğu kaydedildi.
2,1 MİLYON ÇİZGİ İNCELENDİ
İsviçre'deki Bern Üniversitesi'nden gezegen bilimci Valentin Bickel’in yürüttüğü çalışmada, 2006 ile 2024 arasında Mars’ın farklı bölgelerinde oluşmuş yaklaşık 2,1 milyon eğim çizgisi analiz edildi.
Bickel’e göre meteor çarpmaları ve depremler yalnızca çizgilerin yüzde 0,1’inden azını açıklıyor.
TOZ, RÜZGAR VE MEVSİMLER BELİRLEYİCİ
Çizgilerin, Mars’ın beş farklı bölgesinde yoğunlaştığı ve bu bölgelerde mevsimsel rüzgar hızlarının “toz hareketliliği eşiğini” aştığı tespit edildi.
Rüzgârla taşınan ince Mars tozlarının, bu yamaçlara yerleşip çizgi benzeri izler oluşturduğu belirtiliyor.
GÖZLEMLENEMEMESİNİN NEDENİ ORTAYA ÇIKTI
Bickel, çizgi oluşumlarının çoğunun gün doğumu veya gün batımına yakın saatlerde gerçekleştiğini, bu nedenle doğrudan gözlemlenemediğini belirtti.
HER YIL 80 BİN YENİ ÇİZGİ OLUŞUYOR
Araştırmaya göre, her yıl yaklaşık 80.000 yeni çizgi oluşuyor ve bunlar onlarca yıl boyunca Mars yüzeyinde kalabiliyor.
Bu çizgilerin, Mars yüzeyinin yüzde 0,1’inden daha azını kaplasa da, atmosferdeki toz döngüsüne en büyük katkıyı sağlayan unsurlardan biri olabileceği bildirildi.
