Uzman İskan Aydeniz, sınava hazırlık sürecinin emek isteyen, sabır gerektiren, zaman zaman insanı yoran ama sonunda kişiye çok şey öğreten uzun bir yolculuk olduğunu işaret ederek, ''Bu yolculukta bazen kendimizi çok güçlü hissederiz, bazen yoruluruz, bazen de “Acaba yapabilecek miyim?” diye düşünürüz. Hatta zaman zaman pes etmek istediğimiz anlar bile olabilir. Fakat unutulmamalıdır ki bu süreçte önemli olan hiç yorulmamak değil; yorulduğunda yeniden toparlanabilmek, düştüğünde tekrar ayağa kalkabilmektir.'' dedi.
Önemli olan; stresi ve kaygıyı doğru yönetebilmek
Özellikle son günlerde stresin, kaygının ve heyecanın artmasının son derece normal olduğunu, bu heyecanın sadece öğrencilerde değil; öğretmenlerde, anne ve babalar ile bu sürece emek veren herkeste oluştuğuna dikkat çeken Aydeniz, şunları kaydetti:
''Sizinle birlikte bu süreci takip eden bir öğretmen olarak bende de tatlı bir heyecan olduğunu bilmenizi isterim. Çünkü aylarca verilen emeğin, yapılan fedakârlıkların ve gösterilen sabrın karşılığını alma zamanı yaklaşıyor. Burada önemli olan kaygıyı tamamen yok etmek değildir. Asıl önemli olan; heyecanı, stresi ve kaygıyı doğru yönetebilmektir. Eğer zihinsel olarak sınav gününe hazırlanır, sınav taktiğimizi netleştirir, zaman yönetimini doğru kurar ve kalan günleri bilinçli geçirirsek bu son günler bizim için büyük bir avantaja dönüşebilir. Unutmayın, sınavı sadece en çok çalışanlar değil; son virajda doğru stratejiyle ilerleyenler, hatalarından ders çıkaranlar, psikolojisini güçlü tutanlar ve sınav anını önceden prova edenler kazanır. Deneme sınavlarında netlerimiz zaman zaman dalgalanabilir; bazen yükselir, bazen düşer. Bu durum moralimizi bozmamalıdır. Çünkü denemeler gerçek sınavın kendisi değil, gerçek sınava bizi hazırlayan en önemli provalardır. Asıl hedefimiz; en iyi ritmimizi, en sağlam psikolojimizi, en doğru stratejimizi ve en yüksek performansımızı gerçek sınav günü ortaya koyabilmektir.''
Sadece ders çalışılacak günler değil
İskan Aydeniz, YKS’ye kalan bu son günler, sadece ders çalışılacak günler olmadığını, aynı zamanda zihinsel hazırlık, sınav provası, strateji belirleme, bedenini koruma ve psikolojik dayanıklılık kazanma günleri olduğuna değinerek, ''Heyecan duyuyorsan bu kötü bir şey değildir. Kaygılanıyorsan bu da anormal değildir. Önemli olan bu duyguların seni yönetmesine izin vermemek, senin onları yönetmendir. Deneme sınavlarında netlerin dalgalı gelebilir; bir denemede yükselip başka bir denemede düşebilirsin. Bu seni korkutmasın. Çünkü denemeler, eksiklerini görmek ve gerçek sınava daha güçlü hazırlanmak içindir. Benim her zaman söylemeye çalıştığım temel bir şey var: Sınava şu bilinçle yaklaşmalısın; en iyi performansımı, en mükemmel netimi, en yoğun dikkatimi ve en yüksek ritmimi gerçek sınavda ortaya koyacağım. İşte bu motivasyonla hazırlanmak, bizleri başarıya götüren en önemli adımdır. Şunu unutma: Sınav günü senden mükemmel olman beklenmiyor; senden beklenen, emeğini sakin, dengeli ve doğru bir stratejiyle ortaya koymandır. Sınavı sadece en çok çalışan değil; son ana kadar doğru çalışan, bedenine dikkat eden, sakin kalan, stratejisini bilen ve kendine güvenen öğrenci kazanır.''
Uzman Aydeiz, YKS’ye kalan sürede mutlaka dikkat etmeniz gereken temel başlıkları şöyle sıraladı:
''1. Yeni konu öğrenmekten ziyade tekrarlara yoğunlaşmak: Son günlerde temel hedefin yeni konu kovalamak değil, daha önce öğrendiğin konuları sağlamlaştırmak olmalıdır. Çünkü sınava kısa süre kala tamamen yeni bir konuyu öğrenmeye çalışmak zihni yorabilir ve kaygıyı artırabilir. Bu yüzden daha önce çalıştığın ama eksik hissettiğin konulara dönmeli, özellikle denemelerde yanlış yaptığın soruları tekrar çözmelisin. Aynı hatayı ikinci kez yapmak sınavda net kaybettirir. Bu süreçte asıl mesele, bildiklerini daha güvenli hale getirmektir.
2. Deneme analizini net sayısından daha önemli görmek: Deneme çözdükten sonra sadece net sayısına bakıp geçmek büyük bir hatadır. Çünkü net sayısı sadece sonucu gösterir; analiz ise seni geliştiren asıl bölümdür. Her denemeden sonra yanlışlarının nedenini mutlaka ayırmalısın. Hata bilgi eksikliğinden mi, dikkat dağınıklığından mı, süre yetişmediği için mi, yoksa soru kökünü yanlış okuduğun için mi oluştu? Bu ayrımı yapabilirsen, sonraki denemede aynı hatayı tekrarlama ihtimalin azalır.
3. Uyku saatini sınav gününe göre ayarlamak: Sınav sabahı zihnin en yüksek performansta olmalıdır. Bu yüzden gece geç saatlere kadar çalışıp sabah geç kalkma düzenini artık bırakmak gerekir. Kalan günlerde uyku düzenini sınav gününe göre ayarlamalısın. Sabah erken kalkmaya, kahvaltını sınav saatine uygun yapmaya ve zihnini o saatlerde aktif kullanmaya alışmalısın. Unutma, sınav günü bedenin ve beynin alışık olmadığı bir düzene zorlanırsa performans düşebilir.
4. Sınav saatinde denemelerle prova yapmak: TYT ve AYT denemelerini mümkün olduğunca gerçek sınav saatlerine yakın çözmelisin. Bu çalışma sadece soru çözmek değil, aynı zamanda sınav provasıdır. Zihnin hangi saatte odaklanacağını, ne zaman yorulacağını ve süreyi nasıl kullanacağını önceden deneyimlemelidir. Sınav günü ilk defa uzun süreli odaklanmaya çalışmak yerine, bunu önceden defalarca prova etmiş olmalısın.
5. MEB kitapları ve kazanımlarından tekrar yapmak: Son günlerde özellikle MEB kitapları ve kazanımlar çok daha önemli hale gelir. Çünkü ÖSYM soruları çoğu zaman temel kazanımlardan, ders kitaplarındaki kavramlardan, grafiklerden, tablolardan ve örneklerden beslenir. Fen, Sosyal, Tarih, Coğrafya, Felsefe, Din Kültürü, Edebiyat ve Biyoloji gibi derslerde MEB kitaplarındaki önemli kavramlara, görsellere, deney düzeneklerine ve ünite sonu değerlendirmelerine göz atmalısın. Detaylarda boğulmadan, sınavda çıkabilecek temel noktaları tekrar etmelisin.
6. Uzun paragraf ve problem dayanıklılığını artırmak: YKS’de sadece bilgi değil, zihinsel dayanıklılık da ölçülür. Özellikle uzun paragraf soruları ve problem soruları, sınavın ilerleyen dakikalarında öğrenciyi yorabilir. Bu yüzden her gün düzenli olarak paragraf ve problem çözmelisin. Buradaki amaç sadece doğru yapmak değildir. Amaç, uzun metinler karşısında dikkati kaybetmemek, problemi sabırla okumak ve sınav sonuna kadar zihinsel direnci koruyabilmektir.
7. Konu tekrarını aktif şekilde yapmak: Tekrar, son günlerin en güçlü çalışmasıdır. Ancak tekrar sadece kitabı okuyup geçmek değildir. Gerçek tekrar, konuyu zihinde yeniden canlandırmak ve aktif hale getirmektir. Bir konuyu çalışırken sanki karşında biri varmış gibi anlatmaya çalış. Formülü neden kullandığını, kavramın ne anlama geldiğini, soru tipinin nasıl çözüldüğünü açıklamaya çalış. Anlatamadığın yerler aslında eksik olduğun yerlerdir. Bu yöntem eksikleri hızlı fark etmeni sağlar.
8. Sınav taktiğini önceden belirlemek: Sınav anında ne yapacağını sınav günü düşünmeye başlarsan zaman ve enerji kaybedersin. Bu yüzden sınav taktiğini önceden belirlemelisin. Hangi dersten başlayacaksın, zor soruyla karşılaşınca ne yapacaksın, süre yetişmezse nasıl davranacaksın, panik anında kendini nasıl toparlayacaksın? Bunların cevabı önceden belli olmalı. Stratejisi olmayan öğrenci sınavda duygularına göre hareket eder; stratejisi olan öğrenci ise sınavı yönetir.
9. Turlama tekniği stratejisini netleştirmek: Zorlandığın soruda inatlaşmak, sınavda en çok zaman kaybettiren hatalardan biridir. Bir soruya fazla takılmak, çözebileceğin başka sorulara zaman bırakmayabilir. Bu yüzden turlama tekniğini netleştirmelisin. İlk turda kolay ve orta düzey soruları çözmeli, zaman isteyen veya seni zorlayan soruları işaretleyip ikinci tura bırakmalısın. Sınavı kazandıran şey bazen her şeyi bilmek değil, doğru soruya doğru zamanda dönmektir.
10. Kaynak bitirmeye değil, tam deneme ve branş denemesine yoğunlaşmak: Son günlerde yeni kaynak bitirme telaşına kapılmamalısın. Çünkü amaç artık çok fazla materyal tüketmek değil, sınav pratiğini güçlendirmektir. Kaliteli tam denemeler, branş denemeleri, geçmiş ÖSYM soruları ve kendi eksiklerine yönelik kısa tekrarlar bu dönemde çok daha verimlidir. Çok soru çözmekten ziyade, doğru soruyu doğru analizle çözmek net artışı sağlar.
11. Dikkat hataları için kontrol rutini kurmak: Sınavda sadece bilmediğin sorulardan değil, bildiğin halde dikkatsizlikle kaçırdığın sorulardan da net kaybedebilirsin. Bu yüzden dikkat hatalarını azaltacak bir kontrol rutini oluşturmalısın. “Değildir”, “yanlıştır”, “kesinlikle”, “en az”, “en çok” gibi ifadeleri özellikle işaretlemelisin. Matematikte son işlem basamağını, Türkçede soru kökünü, Fen’de birimleri ve grafik yorumlarını kontrol etmeyi alışkanlık haline getirmelisin. Küçük kontroller büyük netler kazandırır.
12. Yiyecek ve içeceklere dikkat etmek: Son günlerde beslenme düzeni de en az çalışma düzeni kadar önemlidir. Sınava yakın günlerde mideyi yoracak, uyku düzenini bozacak veya enerjini düşürecek yiyeceklerden uzak durmalısın. Daha önce alışık olmadığın yiyecek ve içecekleri özellikle sınavdan hemen önce denememelisin. Bol su içmek, ağır ve yağlı yiyeceklerden kaçınmak, kafeini abartmamak ve sınav sabahı alışık olduğun kahvaltıyı yapmak zihinsel performansını olumlu etkiler. Unutma, sınav günü bedenin ne kadar dengede olursa zihnin de o kadar güçlü çalışır.
13. Son günler disiplini korumak: Son günlerde motivasyonun dalgalanabilir. Bazen çok iyi hissedebilir, bazen de yorulduğunu düşünebilirsin. Bu çok normaldir. Fakat bu süreçte önemli olan her gün aynı motivasyonda olmak değil, motivasyon düşse bile rutini sürdürebilmektir. Kazanan öğrenciler son ana kadar disiplini bozmayanlardır. Her gün planlı çalışmak, deneme çözmek, analiz yapmak, eksik kapatmak ve sınav modundan çıkmamak gerekir. Kalan günler küçük ama düzenli adımların büyük fark oluşturduğu dönemdir.''