Babil, yaklaşık 3.000 yıl önce dünyanın en büyük ve en gelişmiş şehirlerinden biriydi. Okuryazarlığın yüksek olduğu bu kadim kent, arkasında çivi yazısıyla kaydedilmiş yüzlerce tablet bıraktı. Bunların birçoğu Sippar Kütüphanesi’nde bulunuyor.
Son yapılan bir keşif ise bilim dünyasında heyecan uyandırdı.
Bağdat Üniversitesi'nden Anmar Fadhil ve Münih Ludwig Maximilian Üniversitesi'nden Enrique Jiménez liderliğindeki ekip, parçalanmış metinleri birleştirerek Babil’i öven 250 satırlık bir ilahiyi deşifre etti.
DİJİTAL TEKNOLOJİYLE UNUTULMUŞ BİR “KLASİK” BULUNDU
Jiménez’e göre ilahi, yalnızca şehri övmekle kalmıyor, aynı zamanda Babil halkının günlük yaşamına dair benzersiz ipuçları da veriyor:
“Yazar, Babil’in binalarını, Fırat’ın baharı nasıl getirdiğini ve tarlaları nasıl yeşerttiğini büyük bir hayranlıkla anlatıyor. Mezopotamya edebiyatında doğa tasvirleri genelde kısıtlıdır, bu açıdan oldukça özel bir metin.”
Araştırma ekibi, dijitalleştirilen kil tabletleri yapay zekâ destekli bir sistemle tarayarak, milattan önce 7. yüzyıldan başlayıp MÖ 1. yüzyıla kadar uzanan 20 farklı tablette aynı ilahinin izini sürdü. Bu süreç daha önce yıllar alırken, yeni teknolojilerle haftalar içinde tamamlanabildi.
Araştırmacılara göre ilahinin farklı dönemlerde ve farklı öğrencilerce defalarca kopyalanmış olması, onun antik çağda bir “klasik” metin olarak kabul edildiğini gösteriyor.
Jiménez, ''İlahi o kadar popülerdi ki, muhtemelen okul çocukları tarafından ezberleniyordu.
Yine de modern araştırmalarda şimdiye dek karşımıza çıkmamış olması oldukça şaşırtıcı'' dedi.
BABİL KADINLARINA DA IŞIK TUTUYOR
Metin yalnızca şehri değil, dönemin toplumsal yapısını da gözler önüne seriyor.
Özellikle kadınlar ve rahibeler hakkında verilen bilgiler, Mezopotamya’da kadınların rolüne dair önemli ipuçları barındırıyor.
Erkekler güç ve koruma özellikleriyle övülürken, kadınlarda bağlılık ve sağduyu ön plana çıkarılıyor.
Bu yönüyle ilahi, sosyal değerlerin ve cinsiyet rollerinin nasıl şekillendiğine dair eşsiz bir belge niteliği taşıyor.
İLAHİDEN BİR BÖLÜM
İlahinin tercüme edilen dizeleri arasında Babil’in doğayla iç içe yapısı öne çıkıyor:
“Fırat onun nehridir – bilge efendi Nudimmud tarafından kurulmuştur –
Çayırları sular, kamışlıkları doyurur,
Sularını lagüne ve denize boşaltır,
Tarlaları otlar ve çiçeklerle filizlenir,
Parlak çiçeklerle dolu çayırlarında arpa filizlenir,
…
Zenginlik ve ihtişam – insanlığa yakışan her şey –
Bağışlanır, çoğaltılır ve görkemli bir şekilde bahşedilir.''
