Diyarbakır’ı surların dışına taşıyan, kente ilk matbaayı ve sanat okulunu getiren efsanevi Vali İsmail Paşa’nın adı kente ilkleri getiren olarak anılıyor.
Kardeşi Medet adına ilk sur dışı eseri inşa eden, şehre ilk matbaayı getiren İsmail Paşa; The Times'a ''Kürt Vali'' olarak konu olan ilk vali olma ünvanını taşıyor.
DÜNYA BASINININ ODAĞINDAKİ VALİ
Kaynaklardaki bilgilere göre, 1860’lı ve 70’li yıllarda Diyarbakır’da görev yaparken sergilediği modernleşme hamleleri ve bölgedeki stratejik başarıları, o dönem Batı medyasının da dikkatini çekti.
The Times gazetesinin sütunlarına taşınan ilk vali olması, onun sadece bir yerel yönetici değil, uluslararası alanda takip edilen bir devlet adamı olduğunu kanıtladığı ifade ediliyor.
KURT MU, KÜRT MÜ ?
Cumhuriyet dönemi kayıtlarına, disiplini ve ''kurt'' gibi atılgan karakteri nedeniyle ''Kurt İsmail Paşa'' olarak geçen valinin, Osmanlı’nın tozlu arşivlerindeki orijinal tescilinde ''Kürt İsmail Paşa'' yazıyor.
Aslen Ardahanlı olan Paşa’nın bu iki ismi de, onun hem etnik kökenini hem de karakterini temsil eden birer sembole dönüşmüş durumda.
''ÜÇOK'' SOYADINI ALDI
İsmail Paşa’nın mirasını bugün Türkiye’nin saygın sülalelerinden biri olan ''Üçok'' ailesi devam ettiriyor.
Soyadı Kanunu ile birlikte bu ismi alan aile, Ardahan’dan Diyarbakır’a, oradan İstanbul’a uzanan bu devasa tarihin yaşayan temsilcileri konumunda.
DİYARBAKIR'IN SUR DIŞINDAKİ İLK İMZASI
Paşa’nın Diyarbakır için en büyük devrimi, kenti binlerce yıllık taş surların dışına çıkarmasıydı:
Medet Camii: Kardeşi Medet Ali adına sur dışında inşa ettirdiği cami ve medrese, kentin sur dışındaki ilk yapısı olarak modern Diyarbakır’ın temel taşı oldu.
Eğitim ve Basın Devrimi: Diyarbakır’ın ilk gazetesi olan Diyarbekir’i çıkardı ve kimsesiz çocukların meslek sahibi olduğu Islahhane’yi kurdu.
Hem İngiliz gazetelerine haber olan vizyonuyla hem de Osmanlı arşivlerindeki gerçek kimliğiyle İsmail Paşa, Diyarbakır tarihinin en çok konuşulan ismi olmaya devam ediyor.
