Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, ölümünden bir yıl önce, 12 Kasım 1937 tarihinde Diyarbakır’a gelmiş ve üç gün boyunca şehirde kalmıştı. Bu ziyaret, Cumhuriyet döneminde Diyarbakır’a yapılan ilk resmî ziyaret olması açısından büyük önem taşıyor.
Atatürk, Diyarbakır’a geldiğinde halk tarafından büyük bir coşkuyla karşılandı. Şehirde bulunduğu süre boyunca Ulu Cami, On Gözlü Köprü (Dicle Köprüsü), Diyarbakır Surları ve Hevsel Bahçeleri gibi tarihî ve kültürel mekanlarda incelemelerde bulundu. Halkla bir araya gelerek sohbet eden Atatürk, şehrin ileri gelenleriyle görüşerek Diyarbakır’ın kalkınması ve sorunlarının çözümü konusunda fikir alışverişinde bulundu. Ziyaretinin sonunda halka hitap eden Atatürk, Diyarbakır’ın tarihî ve stratejik önemine dikkat çekti.
Bu ziyaretin ardından, Atatürk’ün kaldığı İçkale’deki bir konak restore edilerek “Atatürk Müzesi” olarak düzenlendi. Müze günümüzde de ziyarete açık olup, Atatürk’ün Diyarbakır ziyareti sırasında kullandığı eşyalar, fotoğraflar ve belgeler sergilenmektedir.
SAVAŞTAN SONRA DA DİYARBAKIR'A GELDİ
Atatürk’ün Diyarbakır’la bağı sadece bu ziyaretle sınırlı değildir. 1916-1917 yılları arasında, Çanakkale Savaşları’ndan sonra Kafkas Cephesi’nde görevlendirilen Mustafa Kemal Paşa, Diyarbakır’da önce 16. Kolordu Komutanlığına, ardından 2. Ordu Komutanlığına atanmıştır. 27 Mart 1916 ile 10 Temmuz 1917 tarihleri arasında Diyarbakır’da görev yapan Mustafa Kemal Paşa, bölgedeki savunma düzenini kurmuş, Oğnut (Göynük), Çapakçur, Kulp, Muş ve Bitlis muharebelerinde önemli başarılar elde etmiştir. Bu dönemde kurmay heyetiyle ilk defa bu kadar yakın çalışarak, Millî Mücadele’ye giden yolda liderlik tecrübesini pekiştirmiştir.
Atatürk’ün hem askerî görev yıllarında hem de Cumhuriyet’in ilerleyen dönemlerinde Diyarbakır’a verdiği önem, kentin modernleşme ve kalkınma sürecinde güçlü bir itici güç olmuştur.
Atatürk'ün bu iki ziyareti ile ilgili bilgi, fotoğraf ve videolar, Diyarbakır Valiliği'nin sitesinde yer alıyor.
Atatürk, bu dönemde Gazi Köşkü'nde ikamet etmişti.