Özgür Ayaydın
ÇERMİK- Çözüm sürecinde İbrahim Tatlıses ve Şivan Perwer’in birlikte söylediği, “Megri Megri” ağıt türküsünün yaratıcısının Zazaki-Kirdki protest müziğinin yaratıcısı Rençber Aziz olduğunu biliyor musunuz? Rençber Aziz, sürgünde yaşadığı Almanya’da 35 yıl önce bugün yaşama veda etmişti.
Zazakî-Kirdki protest müziğin yaratıcısı ve bir çok sanatçının ilham kaynağı olan Bingöllü Rençber Aziz olarak bilinen Mehmet Hanifi Berdibek’in sürgünde vefatının üzerinden 35 yıl geçti.
Zazaki lehçesi ile ilk klamları (Türkü) o söyledi
Kürt müziğine, “Bîngol Şewtî, Megri Megri” “Ez Xortê Kurd im”, “Way Way Ninna” ve daha birçok eser kazandıran Rençber Aziz, aynı zamanda Kürtçe’nin Zazaki lehçesi ile ilk klamları söyleyerek kendisinden sonra gelenleri ilham kaynağı oldu.
Rençber Aziz kimdir?
Söylediği, ve yıllardır dilden düşmeyen, “Megri Megri” ağıt türküsü çözüm süreci döneminde Diyarbakır’da Cumhurbaşkanı Erdoğan ile sahneye çıkan İbrahim Tatlıses ve Şivan Perwer tarafından söylenen Rençber Aziz kimdir?
1 yaşında iken gözlerini kaybeder
Rençber Aziz, 1955 yılında Bingöl merkeze bağlı Aşağı Akpınar köyünde dünyaya gelir. Yaşamının daha ilk yıllarında, salgın olarak görülen bir göz hastalığına yakalanır. İmkanların kısıtlı olması, köy ve kasabalarda doktorların olmaması Aziz’in gözlerini kaybetmesine neden olur. Aziz’in tedavisi koca karı ilaçları ile yapılmaya çalışılır ve yanlış tedavi neticesinde 1 yaşındayken gözlerini kaybeder. Aynı yıl içerisinde ailesi ile birlikte Bingöl’e taşınır. Çocukluk yıllarını ağabeyi ve kardeşlerinin yardımlarıyla sürdürür.
Ölen ağabeyinin adını alır
Kimlikteki adı Rençber değil, Mehmet Hanefi Berdibek’tir. Aslında Mehmet Hanefi Berdibek kendisinden iki yaş büyük olan ve ölen abisinin adıdır. Rençber Aziz, çevre köylerdeki akrabalarını ziyarete gittiğinde köydeki ağaçların en üst dallarına çıkıp, Bingöl’de yaşanmış acı olaylar üzerine kendisinin derlediği ağıtlar ve kasideler söyler. 1968 yılında medrese eğitimine başlar ve kısa bir sürede Hafız’ül Kur’an olur. 1971 Bingöl depreminde yüzünü hiç görmediği annesini kaybeder. Bir yıl sonra da İstanbul Çemberlitaş Mevlithane Mektebi’ne gider.
Topluma müzik ile mesajlar vermeye başlar
O yıllarda bir yandan dini eğitim gören, diğer yandan müzikle ilgilenen Aziz, aynı yıllarda köylüler cemiyeti ile tanışır. Köylülere ait engelliler okuluna giderek okuma ve yazmayı öğrenir. Daktilo yazmaya başlar. İçinde gem vuramadığı duyguları ise onu müziğe yönlendirir. Üstün meziyetleri ile kısa bir sürede bağlama çalmasını öğrenir. Altı Nokta Körler Cemiyeti’ndeki müzisyenlerle birlikte turnelere katılır. İstanbul’un çeşitli yerlerinde halka açık mekânlarda programlara katılarak müzik eğitimini ilerletir. Toplumsal sorunlara karşı oldukça hassas olan Aziz, 1977 yılında kendi bestelerini yaparak topluma müzikle mesajlar vermeye başlar.
12 Eylül dönemi ile birlikte hapishane ile tanışır
12 Eylül 1980 askeri darbesini iğneleyici sözlerle eleştiren Aziz, dönemin muhalif müzisyenleriyle de tanışır ve onlarla beraber şarkı söyler. Giderek sevilen ve çok dinlenilen Aziz, 1977 yılında siyasi propaganda yaptığı gerekçesiyle tutuklanır. 7 ay 9 gün hapis yatan Aziz, 1978 yılında hâkim karşısına çıkar. Savunmasını yaptıktan sonra tahliye olan Aziz, memleketine döner. Cezaevinden çıktıktan sonra da üzerindeki baskılar devam eder. Siyasi mülteci olarak 1978 yılında Almanya’ya sürgüne gider. Ülkesinde yasaklarla ve baskılarla boğuşmak zorunda kalan Aziz yerleştiği Almanya’da müzik hayatına kaldığı yerden devam ederek toplumsal sorunları irdelemeye devam eder. Rençber Aziz Almanya’da,. Zazaca, Kurmancca ve Türkçe eserlerden oluşan “Hesreta Azadî/Özgürlüğe Özlem” isimli ilk orijinal albümünü çıkarır.
Mezar taşına kendi istediği yazıyı yazdırır
Rençber Aziz, 31 Temmuz 1988 yılında Almanya’nın Hannover kentinde yüksek bir binadan -sebebi hala da bilinmeyen- bir şekilde ‘düşerek’ hayata veda etti. Cenazesi, Bingöl’deki köyünde toprağa verilen Rençber Aziz’in mezar taşına kendi isteği ile, “Ey yolcu dur! 32 sene boyunca aydınlığın yüzünü görmedim. Aydınlığın değerini bil” yazdırdı. (Basnews)
