Aralık ayı meclis toplantısında Şeyh Şamil Mahallesi 632. Sokak A-Blok No:6’da bulunan Bağlar Belediyesine ait kütüphaneye isim verilmesi” ne ilişkin sözlü önergesi görüşüldü.
Konuyla ilgili görüşmede şu karar alındı:
''5393 Sayılı Belediye Kanunun 81. Maddesinde belirtilen cadde, sokak, meydan, park, tesis ve benzerlerine ad verilmesine ilişkin Şeyh Şamil Mahallesi 632. Sokak A-Blok No:6’da bulunan Belediyemize ait Kütüphanenin isminin Meclis üyelerden Evin YELBOĞa’ nın sözlü önergesiyle “ Mesture Erdelan Kütüphanesi “ olması hususu; Belediye Meclis Çalışma Yönetmeliğinin 13.maddesinin (b) bendine göre oylamaya sunuldu. Aynı yönetmeliğin 14.maddesine istinaden mevcudun oy birliği ile kabulüne karar verildi. 05/12/2025''
Mesture Erdelan, bilinen ilk Kürt tarihçi kadındır. Yaşamı boyunca edebiyata duyduğu ilgiyle şiirler, gazeller kaleme alan Mesture Erdelan, “Mah Şeref” ya da “Mestûre Kurdistanî” olarak da biliniyor.
Mestûre Erdelanî, Zagros eteklerindeki Erdelan mirlerinin başkenti Senendec şehrinde 1805 yılında aristokrat bir ailenin kızı olarak doğdu. Kürdistan Veziri Ebu’l Hasan Bey’in kızı olan Mah Şeref, babası ile birlikte seyahatlere çıktı. Babası kızının tarihi yerleri ve eserleri görmesini sağladı. Sanata ve edebiyata yatkınlığı olan Mah Şeref, ilk eğitiminin ardından Arapça ve hüsn-i hat öğrenir, dinî ilimler ve edebiyat alanında kendini yetiştirir.
Erdelân Emirliği’nin son güçlü yöneticisi kabul edilen Emânullah Xan’dan sonra yerine geçen oğlu Husrev Xan (Nâkâm), Rus-İran savaşı sırasında Ruslara yardım eden ve kendisini görevden almak isteyen bazı ağalarla birlikte Mah Şeref’in babasını da hapse attırır. Ancak Ebu’l Hasan Bey’in suçsuz olduğu anlaşıldıktan sonra 1826 yılında kızı Mah Şeref ile evlenir. Mah Şeref, saray ve teşrifattan sorumlu “vezîre-i enderun” unvanıyla görev yapar.
Mah Şeref, eşi ile bütün seyahat ve diplomatik faaliyetleri birlikte yaptığı için bu alan ona tarih ve edebi yazında kullandığı kaynak ve malzeme toplamasına yardımcı olur. Şiirlerini Kürtçenin Silêmanî ve Sîne’de kullanılan Goranî (Hewramî) lehçesi ile kaleme alır, birçok yazar ve şaire ilham olur. Şiirlerinde “Mestûre” mahlasını kullanır.
Mah Şeref, ayrıca, risaleler ve mutekadatlar da yazar. Yazdığı kitap, dergilere hazırladığı edebi makaleler ve şiirleriyle, İran’da ilim ve edebiyat alanında ün yapar.
Sürgüne gitti
Husrev Xan 1835 yılında vefat ettikten sonra 2 bin kişiden meydana gelen ailesi ve yakınları da bölgedeki Merîvan şehrine sürülür. Aile 1847 yılında Irak’taki Bâbânlar Emirliği’ne sığınır ve Şehrizor köylerine dağılır. Mah Şeref Xan, amcası Mirza Abdullah Revnak ve halasının oğlu Hüseyin Kulı Xan ile birlikte Bâbânlar Emirliği’nin merkezi olan Silêmanî’ye yerleşti.
2 bin gazelin yer aldığı eseri yayınlandı
Mah Şeref, Gorani ve Sorani lehçeleri ile Farsça 20 bin beyitlik şiir Divanı yazar. 1886 yılında 2 bin gazelin yer aldığı eseri Tahran’da yayınlanır. Erdelân Mirliği’nin tarihini, en azından ulaşabildiği veriler çerçevesinde bir bölümünü kâğıda döker. Mah Şeref uzun bir sürede tamamladığı bu esere, “Tarihi Kurdistan” adını vererek yayımlar. Yaşadığı çağda Ortadoğu’nun tek kadın tarihçisi olan Mah Şeref, kitabını Mestûre Kurdistanî ismi ile yazar.
Hicri takvime göre 1264 yılında, Miladi takvime göre 1848 yılında, bazı kaynaklara göre de Aralık 1847 yılında vebaya yakalanarak yaşamını yitirir. Zorunlu göç sonucu doğduğu topraklardan ve dostlardan uzak bir yerde Sayvana Tepesi eteklerine defnedilir.