Dünyanın ilk nükleer santralinin kurulduğu 1950’lerden bu yana insanlık aynı ölümcül soruyla karşı karşıya: Radyoaktif atıkları ne yapacağız?
Bugüne kadar geçici depolarda bekletilen bu tehlikeli yan ürünler için nihai çözüm, Finlandiya’nın güneybatısındaki Eurajoki’de bulundu.
Fince ''mağara'' anlamına gelen Onkalo, insan yapımı en uzun vadeli güvenlik projesi olarak kapılarını açmaya hazırlanıyor.
1,9 MİLYAR YILLIK KALKAN
Onkalo, yerin 433 metre altında, 1,9 milyar yıllık sağlam bir kaya tabakası oyularak inşa edildi.
Tesisin içine adım attığınızda sizi nemli bir tünel ve derin bir sessizlik karşılıyor.
Burası, tonlarca uranyumun binlerce yıl boyunca zararlı radyoaktifliğini koruyacağı sonsuz bir mezarlık.
Nükleer atık yönetimi şirketi Posiva’nın kimyageri Lauri Parviainen durumu şu sözlerle özetliyor: ''Temelde, burası sonsuza kadar güvenli olmak zorunda.''
SİSTEM NASIL ÇALIŞACAK ?
Yaklaşık 1 milyar euroya mal olan ve 6.500 ton uranyum kapasitesine sahip Onkalo'da süreç şu şekilde işleyecek:
Zırhlı Kapsüller: Baltık Denizi kıyasındaki Olkiluoto enerji santralinde havuzlarda soğutulan atıklar, yer üstünde korozyona dayanıklı devasa bakır kaplara yerleştirilecek.
Doğal Mühür: Bakır kapsüller tünellerdeki derin deliklere indirilecek ve etrafları sızdırmazlık sağlaması için bentonit kiliyle doldurulacak.
Beton Tıkaç: 300 metrelik atık tünelleri tamamen dolduğunda, çelik takviyeli devasa beton tıkaçlarla dış dünyaya tamamen kapatılacak.
100 BİN YILLIK RİSK YÖNETİMİ
Atıkların ilk 10 bin yılı, kapsüllerin sağlam kalması açısından en kritik dönemi oluşturuyor.
Yakıtın tamamen zararsız hale gelmesi ve doğadaki uranyum cevheriyle aynı radyasyon seviyesine düşmesi tam 100.000 yıl sürecek.
Güvenlik uzmanları, gelecekte yaşanabilecek olası buzul çağlarını ve depremleri bile hesaba katarak 1 milyon yıllık risk senaryolarını test ettiler ve sonuçların olumlu olduğunu bildirdi.
ÇEVRECİLER ENDİŞELİ
Fransa gibi ülkelerde benzer yeraltı projeleri büyük halk protestolarıyla karşılaşırken, Finlandiya'da durum oldukça farklı.
Ülkede nükleer enerjiye ve denetim kurumlarına olan güven tarihsel olarak en yüksek seviyede. Ancak, Finlandiya Doğa Koruma Derneği gibi muhalif sesler ''Hiç kimse Onkalo'nun binlerce yıl boyunca güvenliğini garanti edemez'' diyerek temkinli davranıyor.
Finlandiya Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Kurumu'nun (STUK) bu ay içinde yapacağı nihai değerlendirmenin ardından Onkalo’nun yıl sonuna kadar resmen faaliyete geçmesi bekleniyor.
