Haber / Ayşegül Yaşar
Diyarbakır'da hemen hemen herkesin kucak açıp yardım eli uzattığı, zararsız kendi halinde olan delileri, adeta ''veli'' gibi görülüyor.
Diyarbakır'ın kalbi konumundaki tarihi Sur ilçesini şöyle bir turladığınızda, bir sokakta, sokağın başında, Ulu Cami çevresi, ya da kalabalığın içinde önünüze çıkar. Kiminin elinde torbası, kimin elinde sopası. Görünümüyle farklı olduğunu anlarsınız.
Kimi doğuştan, kimi yaşadığı aşk acısının yarattığı travmadan akıl sağlığını yitiren Diyarbakır'ın delileri, öyle saldırgan etrafa zarar veren cinsten değil. Zararsız kendi halinde ve hatta bazı insanlar tarafından ''Veli'' olarak görülüyor.
Onlara kapısını açmayan işyeri yok, yıkanmasına imkan sağlamayan hamam yok ve yardım eli uzatmayan da yok gibi.
Ermiş, kâhin, mecnun, meczup, divane ve delilerin davranışları anlaşılmadığı için toplum üstü gerçeğin sözcüleri olarak bakılır onlara.
''Gizli bir gerçeği bildirmek, gelecekten haber vermek, başkalarının fark edemediğini görebilme ferasetine sahip olmak, tuhaf ve gizli güçleri olanlar'' olarak inanır insanlar tarafından.
KENTİN SON 100 YILINA DAMGA VURANLAR
Diyarbakır kent kimliğinin bir parçası olan ve bazıları yaşamını kaybetse de unutulmayan deliler.
Geçmiş tarihte aralarında sonradan Müslüman olanlarla birlikte gayri Müslimlerin de bulunduğu delilerinden ''Alişan, deli Selim, deli Yaşo, Kurdo Mexeme, deli Ferho, Deli Ayno, Yahudi Yunus ilk akla gelenler olarak sıralanabilir.
Deliler içinde en ilgi çekenlerden biri de deli Ferho. 1948 yılında İsrail kurulduktan sonra Diyarbakır'daki Yahudiler de gitti. İsrail'e götürülmeyen ya da gitmeyen Yahudilerden biri de deli Ferho'ydu. Deli Ferho daha sonra Müslüman olmuş ve Selma adını almıştı.