1852 tarihli arşiv belgelerine göre, Osmanlı İmparatorluğu’nun 19. yüzyıldaki temel gıda maddesi hiç kuşkusuz buğdaydı.
Özellikle Diyarbakır gibi büyük şehirlerde buğdayın, sadece ekmeğin değil, günlük hayatın, ekonominin ve toplumsal dayanışmanın da merkezinde olduğu ifade edilirken, kişi başı tüketimin ise şaşırtıcı derece olduğu belirtiliyor.
KİŞİ BAŞINA YILDA 1,2 TON BUĞDAY
Araştırmalara göre, beş kişilik bir ailenin yıllık buğday tüketiminin ortalama 6.000 kilogram (6 ton), yani kişi başına 1,2 ton olduğu kaydedilerek, bu rakamların, günümüz tüketim düzeyleriyle kıyaslandığında neredeyse inanılmaz olduğu bildirildi.
Ekmeğin, bulgurun, yufkanın ve unlu mamullerin neredeyse her öğünün temelini oluşturduğu ve bu dönemde, buğdayın yalnızca mutfaklarda değil, yaşamın her alanında vazgeçilmez bir ürün olduğu ifade ediliyor.
1852'DEKİ TÜKETİM 186 BİN TONU AŞIYORDU
1852 yılına ait Osmanlı arşiv belgelerinde Diyarbakır’ın nüfusunun 155.696 kişi olarak kayıtlı olduğu belirtilerek, bu nüfus verisinin, kişi başı 1,2 tonluk yıllık tüketim oranıyla çarpıldığında Diyarbakır’ın bir yılda yaklaşık 186.828 ton buğday tükettiği sonucunun ortaya çıktığı kaydediliyor.
Bu rakamın, yalnızca kayıtlı nüfusa göre hesaplanmış durumda olduğu, gerçek ihtiyacın ise çok daha fazla olduğu belirtiliyor.
DİYARBAKIR, IRAK’I DA BESLİYORDU
Belgelerde, tüketimin bu kadar yüksek olduğu Diyarbakır'ın aynı zamanda önemli bir üretim merkezi olduğu belirtilerek, yakın çevresi yeterince verimli olmasa da, Diyarbakır’a bağlı ilçelerin geniş ve bereketli tarım arazilerine sahip olduğu anlatılıyor.
Bu bölgelerde üretilen buğday ve arpanın yalnızca Diyarbakır halkını değil, aynı zamanda Irak bölgesinin de gıda ihtiyacını karşıladığı ifade ediliyor.