Son dönemin önde gelen kültür ve sanat insanlarından ÇEKÜL Vakfı'nın kurucusu Prof. Dr. Metin Sözen, kültürel mirasın korunması mücadelesinin ardından 89 yaşında yaşamını yitirdi. 89 yıllık yaşamının son 65 yılında Diyarbakır'a önemli yer ayıran Sözen'i Diyarbakırlılar hep minnetle yad edecek.
Eski Diyarbakır Müze Müdürü ve ÇEKÜL Vakfı Güneydoğu Anadolu Bölge Temsilcisi Nevin Soyukaya, hayata veda eden Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı (ÇEKÜL) Başkanı Prof. Dr. Metin Sözen’in, Diyarbakır başta olmak üzere Şanlıurfa, Mardin, Şırnak ve Batman’da önemli projelere öncülük eden önemli bir şahsiyet olduğunu söyledi.
Diyarbakır’ın Sur ilçesindeki İçkale’de yer alan ve Prof. Dr. Oktay Aslan Apa başkanlığında 1960 yılında başlatılan Amida Höyük’teki ilk arkeolojik kazılara Sözen’in, Apa’nın asistanı olarak katıldığını belirten Soyukaya, şunları kaydetti:
‘’Daha ilk günden Diyarbakır’da Adil Tekin, Hayati Avşar, Şevket Beysanoğlu ve Selahattin Yazıcıoğlu ile Diyarbakır mimarisi üzerine görüşmeler yapıyor. Yıkık olan Mesudiye Medresesini tespit edip, projelendiriyor. Metin Sözen, ayrıca 1990’larda Taşlar Tanıktır belgeselini yaptı. 1997 yılında Cemilpaşa Konağı belgeleme çalışması ve 1999’da yaptığı Diyarbakır İçkale Projesi yerel ve kamu ortaklığıyla başlatılan ilk yerel projedir. Surp Giragos Kilisesi’nin tescili ve projelendirilmesini gerçekleştirdi. Projelerde yerelin katılımına çok büyük önem verirdi. Bu çalışmalarda ondan çok şey öğrendim. Cizre’de yıkılmak üzere olan Mem U Zin Türbesi ve Kırmızı Medrese’yi tescilleyip, projelendirdik. Metin Sözen hocanın Diyarbakır ve bölgeye büyük emeği ve katısı oldu. Prof. Dr. Metin Sözen, Diyarbakır ile 65 yıl bağını hiç kesmedi.''
DİYARBAKIR’A ÇOK ÖNEMLİ HİZMETLER YAPTI
Diyarbakır Tanıtma, Kültür ve Yardımlaşma Vakfı (DİTAV) şubesinin kurucusu Prof. Dr. Halil Değertekin yaşamını yitiren Prof. Dr. Metin Sözen’in Türkiye’nin yetiştirdiği en önemli mimarlarından olduğunu söyledi.
Sözen’in asıl özelliğinin sivil toplumla iyi ilişkiler kurup, tarihi yapılarla birlikte yaşayan insanlarla görüşüp, yereli örgütleyerek yapıların korunmasını sağlamak olduğunu vurgulayan Değertekin, şunları söyledi:
‘’Metin Sözen’i yaklaklaşık 40 yıldır tanıyorum. Onun kadar halkla yakından ilişki kurup, onlara yapılması gerekenleri çok güzel anlatan birini daha görmedim.
Diyarbakır Evleri ile ilgili kitap yazdı, Taşlar Tanıktır Belgeselinin çekiminde büyük emek sarf etti. Diyarbakır’a çok önemli hizmetler yaptı. Bir Diyarbakır ziyaretinde Diyarbakır Surlarının onarımı ile ilgili Metin Sözen hocamıza sunum yaptık. Bizdeki heyecanı ve azmi görünce hemen harekete geçti. Belediye, valilik ve bakanlık arasında iş birliğini geliştirip, tarihi Mardin Kapı’nın restorasyonu sağladı. Yeri dolmayacak bir insan, Allah rahmet etsin.
SUR’UN RESTORASYONU İÇİN BAKANI İKNA ETTİ
Dr Yılmaz Kaya ise, Diyarbakır’ın tarihi değerlerinin tespiti, korunması ve ıslahına yönelik çok değerli çalışmalarda bulunan Metin Sözen’in çalışmalarında özellikle yerelin katılımına büyük önem gösterdiği vurgulayarak, ''Surların çevre temizliği için valilik ve belediye ile Diyarbakır Vakfının birlikte hareket etmesi için çaba gösterdi ve sonucunda bu koordinasyonu sağladı. Surların Restorasyonu Projesi için dönemin Kültür Bakanı İsmail Cem’i ikna ederek, Tekkapı'da surun restore edilmesini sağladı. Çok değerli mimar, çevre,tarih-sanat ve Diyarbakır dostu Prof. Dr. Metin Sözen’e rahmet diliyorum..’’ İfadelerini kullandı.
Kaya, Sözen’in DİTAV Şube Kurucu Başkanı Prof. Dr. Halil Değertekin ve Esma Ocak’ın öncülüğünde surların etrafının temizlenmesi çalışmalarında da aktif rol aldığını da sözlerine ekledi.