Diyarbakır’da taze sebze, meyve ve uygun fiyat denince akla gelen ilk durak kuşkusuz Balıkçılarbaşı Semti’ndeki Aşefçiler Çarşısı’dır. Ancak bu çarşıyı sadece bir alışveriş noktası değil, bir kültür mirası yapan asıl unsur, isminde saklı olan kadın emeğidir.
"Aşefçi" kelimesi, köklerini Diyarbakır’ın 8 bin yıllık tarım hafızası olan Hevsel Bahçeleri’nden alır.
UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesinde yer alan bu bahçelerde, yüzyıllardır çapa yapan, yabani otları temizleyen ve hasada katılan emekçi kadınlara "Aşefçi" denilirdi.
Kürtçede "Aşef" terimi; ekinlerin arasındaki farklı bitkileri toplamak, yabani otları ayıklamak veya çapa yapmak anlamına gelir.
ALIN TERİNİN ÇARŞIYA DÖNÜŞEN HİKAYESİ
Eskiden Hevsel Bahçeleri’nde çalışan bu kadınlara, emeklerinin karşılığı olarak bazen nakit para yerine hasat edilen taze ürünlerden bir pay verilirdi.
Kadınlar, elleriyle topladıkları bu bereketli ürünleri bugünkü çarşının bulunduğu alana getirip satmaya başladılar.
Zamanla bu alan, bu emekçi kadınların adıyla anılarak Aşefçiler Çarşısı’na dönüştü.
KADIN EMEĞİNİN YAŞAYAN KALESİ
Aşefçiler Çarşısı, dün olduğu gibi bugün de kadınların egemen olduğu bir yer. Eskisi kadar yoğun olmasa da kadın satıcıları görmek mümkün. Çarşının en sadık müşteri kitlesini de yine kadınlar oluşturuyor.
Aşefçiler demek sadece "ucuzluk" demek değil; Hevsel’in toprağından, kadınların nasırlı ellerinden süzülüp gelen bir dayanışma ve üretim hikâyesi demektir.