Diyarbakır’da 59 yıl boyunca kültür ve sanat etkinliklerine ev sahipliği yapan Dilan Sineması, 2010 yılında kapılarını kapattı.
Hem mimarisi hem de kent hafızasındaki yeriyle öne çıkan yapı, bugün kıraathane ve dükkân olarak kullanılmasına rağmen hâlâ şehir belleğinde önemli bir yere sahip.
DİLAN SİNEMASI NEREDE BULUNUYOR?
Dilan Sineması, Diyarbakır’ın Yenişehir ilçesinde yer alıyor. 1951 yılında Nejat Dilan ve kardeşleri Cemil ile Cezayir Dilan tarafından inşa ettirildi.
Bina, İtalyan opera yapılarından esinlenerek Ermeni asıllı mimar Harutyan (Harun) Sarafyan tarafından tasarlandı.
2 bin 300 metrekare alan üzerine kurulan 3 katlı binada 2 bin koltuk ve 70 ila 270 arası değişen sayıda loca yer alıyordu.
1956’da açılan sinema, 59 yıl boyunca faaliyet gösterdi.
ALTIN DÖNEM: 1956–1990
Dilan Sineması, 1956 ile 1990 yılları arasında Diyarbakır’ın sosyal ve kültürel yaşamında merkezi bir rol oynadı.
Aile filmleri ve özgün dramaların gösterildiği sinemada, kadınlara özel matineler, öğrencilere indirimli seanslar düzenlendi.
Ayrıca konserler, konferanslar ve dinletilere de ev sahipliği yaptı. Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası burada bir konser gerçekleştirdi.
Salonun alt katlarında ise bilardo, langırt ve masa tenisi gibi eğlenceler sunuldu.
SİTE SİNEMASI DÖNEMİ VE İÇERİK AYRIMI
1970 yılında açık hava sineması bölümü kaldırıldı ve yerine “Site Sineması” adıyla ikinci bir yapı oluşturuldu.
Bu yapı, genellikle erotik film gösterimlerine ev sahipliği yaparken, Dilan Sineması ana binasında aile filmleri oynatıldı.
2010’DA KAPILARINI KAPATTI
2000’li yıllarda sinemanın ana salonları küçük odalara bölündü.
Ancak bu dönüşümler izleyici ilgisini artırmadı. 2010 yılında sinema tamamen kapatıldı.
Bugün binanın alt katı kıraathane, üst katı ise çeşitli dükkânlarla dolu.
KÜLTÜR VARLIĞI OLARAK TESCİLLENDİ
2010 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından “Tarihi Eser” olarak tescil edilen bina için mülk sahipleri tescilin kaldırılması talebiyle dava açtı.
Dava süreci Danıştay’a kadar ulaştı.
Öte yandan Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, binayı kamulaştırarak kültür ve sanat merkezine dönüştürmek istiyor. Ancak bu süreçle ilgili kamulaştırma davası devam ediyor.