Diyarbakır'ı yüzyıllar boyunca birçok seyyah ve araştırmacı ziyaret etti. Onlara göre şehrin en büyük gücü neydi? Detaylar haberimizde...
Tarihi boyunca hem konumu hem mimarisiyle dikkati çeken Diyarbakır, birçok seyyahın uğrak noktası oldu.
Tarihi kaynaklarda yer alan bilgilere göre, farklı yüzyıllarda şehri ziyaret eden gözlemciler, kaleden sokaklara kadar birçok ayrıntıyı kayıt altına aldı.
Bu gözlemlerin, kentin sadece savunma gücünü değil, aynı zamanda ticaret ve şehircilik açısından da önemini ortaya koyduğu belirtiliyor.
DİYARBAKIR’I ZİYARET EDEN TARİHİ SEYYAHLAR
1046 yılında Nasır-ı Hüsrev, 1555’te M.D. Aramon, 1612’de Polonyalı Simeon, 1630’da Jean Baptiste Tavernier, 1654’te Evliya Çelebi, 1766 Mayıs ayında Carsten Niebuhr ve 1815’te J.S. Buckingham Diyarbakır’ı ziyaret eden önemli isimler arasında yer aldı.
Bu seyyahlar, özellikle Diyarbakır kalesi ve şehrin genel yapısı hakkında önemli gözlemler paylaştı.
J.S. BUCKINGHAM’IN KALE VE TİCARET VURGUSU
1815 yılında Diyarbakır’a gelen İngiliz seyyah J.S. Buckingham, şehrin hem mimarî gücünü hem de coğrafi avantajlarını vurguladı.
Buckingham Diyarbakır ile ilgili notlarında şu ifadelere yer erdi:
''Diyarbekir etrafı surlarla çevrilmiş ve hâkim bir tepe üzerine oturmuş, camileri ve minareleri ile ihtişamlı bir görüntü veren, mevki itibariyle güçlü bir şekilde müdafaa edildiği belli olan bir şehirdir.
Amid’in üzerine yerleştiği alan her tarafı ile verimli ve üretkendir. Dicle’den geçerken, kasabanın eteğine oturduğu tepenin eteğinde zıraî bir refah ve dâhilî bir uygunluk görülür.”
Bu ifadelerin, surların yanı sıra şehrin ticari potansiyelini de ortaya koyduğu ifade ediliyor.
Diyarbakır’ın tarihsel öneminin sadece surlarla sınırlı kalmadığı, ticaret ve askerî açıdan da dikkati çektiği belirtiliyor.
W. HEUDE’UN ŞEHİR PLANLAMASI GÖZLEMİ
1817 yılında Diyarbakır’ı ziyaret eden W. Heude ise şehrin iç yapısı ve planlamasına dair şu bilgileri vermiştir:
“Kent oldukça iyi inşa edilmiştir. Sokaklar genellikle düzenli taşlarla döşeli, oldukça temiz ve diğer kentlerinkinden daha geniştir.”
Bu gözlemin de Diyarbakır’ın yalnızca tarihî ve askerî yapılarıyla değil, şehircilik anlayışıyla da döneminin önde gelen merkezlerinden biri olduğunu gösterdiği kaydediliyor.