Diyarbakır'ın kentsel gelişimi, 1950’li yıllara kadar sur içi ile sınırlıydı. Ancak devletin 1930'lu yıllarda sur dışına yaptığı yatırımlar, bu sınırın aşılmasında önemli rol oynadı. Kentin sur dışında inşa edilen ilk kamu yatırımı ise dikkati çekici bir yapıya ev sahipliği yapıyor.
DİYARBAKIR’IN SUR DIŞINDAKİ İLK KAMU YATIRIMI
Diyarbakır Rakı Fabrikası 1941
Diyarbakır’daki ilk devlet yatırımı olan İçki Fabrikası, 1932 yılında Tekel İdaresi tarafından kuruldu. Bu fabrika, aynı zamanda kentin ilk büyük sanayi tesisi olarak uzun yıllar üretim yaptı.
Dağkapı bölgesinde, 7.500 metrekarelik bir arsa üzerinde kurulan fabrika, dönemin şartlarına göre Diyarbakır için önemli bir ekonomik faaliyet alanı oluşturdu.
Fabrika, daha sonraki yıllarda şehir dışına taşındı ve orijinal binası farklı bir işlevle kullanılmaya başlandı.
TEKEL MÜDÜRLÜK BİNASI GÜNÜMÜZDE NE OLARAK KULLANILIYOR?
Diyarbakır İçki Fabrikası 1935
Şevket Beysanoğlu’nun arşivine göre, Tekel İçki Fabrikası’nın müdürlük binası, surların kuzeybatısındaki Çift Kapı’dan ulaşılabilen bulvar üzerinde yer aldı.
Aynı aks üzerinde Vilayet, Tarım İl Müdürlüğü, Yenişehir İlköğretim Okulu ve Karayolları gibi yapılar da konumlandırıldı. Bu durum, sur dışının şehirleşme sürecindeki önemini gösterdi.
Bugün, fabrikanın eski binası 75. Yıl Çocuk ve Gençlik Merkezi olarak faaliyet gösteriyor. Ayrıca Çiftkapı Bulvarı üzerindeki Tekel Müdürlüğü binası da Tarım İl Müdürlüğü’nün hizmet binası olarak kullanılmaktadır.