Diyarbakır, tarihinde pek çok badire atlatmış bir şehir olsa da, hafızalardan silinmeyen en büyük hayal kırıklıklarından biri 13 Mart 1951'de yaşandı.
Şehrin önde gelen isimlerinden oluşan bir heyetin Ankara'da "müjde" beklediği o gün, bir anda büyük bir üzüntüye dönüştü.
RADYODAN AÇIKLANAN ŞOK KARAR
Dönemin tanıklarından Şevket Beysanoğlu'nun yıllar sonra Kara-Amid Dergisi'ne anlattığına göre, o gün her şey Diyarbakır lehineydi.
Şehir heyeti, milletvekilleriyle birlikte Ankara'daki Anadolu Kulübü'nde bir araya gelmişti. Masadaki herkesin neşesi yerindeydi, çünkü Bakanlar Kurulu'nun Doğu Üniversitesi'ni Diyarbakır'a kurma kararı aldığına dair kesin bir duyum almışlardı.
Kararın saat 13.00'teki radyo haberlerinde resmi olarak açıklanması bekleniyordu.
Beysanoğlu o anları şöyle anlatıyor:
''Büyük bir heyecanla ve sabırsızlıkla 13 haberlerini bekliyorduk. Nihayet saat 13 oldu. Verilen haber hepimizi derin bir üzüntüye boğdu. Donmuş, sanki taş kesilmiştik. Üniversite’nin Erzurum’da kurulacağı haberi verilmişti."
Kararda neden bir değişikliğe gidildiğinin bir süre sonra ortaya çıktığı belirtilerek, Celal Bayar'ın etkisiyle üniversitenin Diyarbakır yerine Erzurum'da kurulması kararının alındığının ortaya çıktığı kaydediliyor.
Radyodan gelen Erzurum kararının, Diyarbakır için bir yıkım olsa da, şehrin üniversite sevdasını bitirmediği ve bu hayal kırıklığının daha organize bir mücadelenin fitilini ateşlediği anlatılıyor.
Hedefe ulaşmak için 1960 yılında "Diyarbakır Ziya Gökalp Üniversitesini Gerçekleştirme ve Yaşatma Derneği" kurulduğu, 1966'da Ankara Üniversitesi'ne bağlı Diyarbakır Tıp Fakültesi'nin, Ankara'da eğitime başladığı, 1969'da da Tıp Fakültesinin, Diyarbakır'a taşındığı ifade ediliyor.
Arşiv kayıtlarına göre, 1972 yılında, Başbakanı Ferit Melen'in katılımıyla Tıp Fakültesi'nin temeli atılarak, bugünkü Dicle Üniversitesi'nin en önemli adımının atıldığı belirtiliyor.