Osmanlı Devleti 19. yüzyılda, Kafkasya’dan gelen göçmenlerin yerleştirilmesi için çeşitli iskân politikaları uyguladı. Bu kapsamda bazı Çeçen ve Çerkez grupları Halep ve Diyarbakır vilayetlerine yerleştirildi.
KAFKASYA’DAN GELEN 30 BİN GÖÇMEN
Tarihi kaynaklarda yer alan bilgilere göre, 1865 yılında kara yoluyla yaklaşık 30 bin Çeçen Kars’a geldi. Osmanlı hükümeti gelen göçmenleri sınır bölgelerine yerleştirmeyi planladı.
Rusya’nın karşı çıkması üzerine göçmenlerin bir bölümü 1866 ve 1867 yıllarında Halep ve Diyarbakır vilayetine, bir kısmı ise Sivas’a yerleştirildi.
ARAZİLERDEN KAYNAKLI ANLAŞMAZLIKLAR
Diyarbakır vilayetinde bulunan boş ve sahipsiz arazilerin konargöçer topluluklar tarafından hayvan otlatmak için kullanıldığı belirtilerek, bu arazilerin göçmenlere verilmesi kararının bölgede bazı anlaşmazlıklara yol açtığı ifade ediliyor.
Bölgede yaşayanların, dağıtılan araziler üzerinde hakları olduğunu kaydederek, toprakların verilmesine karşı çıktı.
BÖLGEDE ÇATIŞMALAR YAŞANDI
Kaynaklara göre, bazı bölgede yaşayanlarla Çerkezler arasında çatışmalar yaşandığı, Osmanlı yöneticilerinin bu olayların yayılmasını önlemek amacıyla kabile reisleriyle görüşmeler yaptığı anlatılıyor.
Hükümetin ayrıca olayların büyümesini engellemek için bölgeye askeri birlikler gönderdiği de belirtiliyor.
ERMENİ DİLEKÇELERİNDE ÇERKEZLER GÜNDEME GELDİ
1872 yılında Ermeni Camia Meclisi tarafından Osmanlı hükümetine sunulan dilekçede, ''Çerkezler ve bazı dağlı toplulukların Ermenilere karşı düşman unsurlar olarak görüldüğü'' ifade edildi.
1876 yılında Ermeni Patriği tarafından İngiliz Dışişleri Bakanına gönderilen mektupta da Ermenilerin Türkler, Kürtler ve Çerkezler tarafından baskı altında olduğu belirtiliyor.
OSMANLI DEVLETİ NÜFUS DENGESİ POLİTİKASI İZLEDİ
Berlin Antlaşması sonrasında Osmanlı yönetimi bazı bölgelerde Çerkez nüfusunu artırmayı amaçladı. Bu kapsamda 1879 yılında Balkanlardan gelen yaklaşık 5 bin Çerkez ailenin Diyarbakır’a yerleştirilmesi kararı alındı.
Bu karar Diyarbakır Ermeni Piskoposu tarafından protesto edildi ve konuyla ilgili İngiliz konsolosu ile görüşme yapıldı.