Osmanlı döneminin ünlü gezgini Evliya Çelebi, Seyahatnâmesi’nde Diyarbakır’a dair dikkat çekici bilgiler aktardı.
Şehrin hem iç hem de dış kalelerinde yer alan ziyaretgâhlardan söz eden Evliya Çelebi, bazılarını ayrıntılı biçimde anlatırken, bazılarını yalnızca isimleriyle kaydetti.
Bu durumun, Diyarbakır’ın bilinenin ötesinde çok sayıda ziyaret mekânına sahip olduğu kaydediliyor.
EVLİYA ÇELEBİ’NİN ANLATTIĞI ZİYARETLER
Evliya Çelebi’ye göre Diyarbakır şehir merkezinde pek çok önemli ziyaret bulunuyordu. Bunlar arasında İçkale’deki sahabe kabirleri, kalenin dışında yer alan Hamza Baba türbesi, Rum kapısının dışındaki Azerbaycan kökenli Hazret-i Şeyh Rumi ziyareti ve Molla Aziz Muslihüddîn Lârî’nin türbesi yer alıyordu.
BELİRTİLENLERDEN DAHA FAZLA ZİYARET
Evliya Çelebi’nin “Diyarbekr’ün enderûn u bîrûnunda niçe ziyâret etdik. Ammâ meşhur-ı âfâk bunlar” ifadesi, şehirde adını anmadığı başka ziyaretlerin de bulunduğunu ortaya koyduğu belirtiliyor.
Çelebi'nin bu ifadesinin, Diyarbakır’ın dönemin dini ve kültürel yaşamında ne kadar zengin bir merkez olduğunu gösterdiği ifade ediliyor.
SULTAN ŞEHMUS ZİYARETİ HAKKINDA BOŞ SAYFA
Evliya Çelebi'nin, halk arasında Sultan Şehmus olarak bilinen “Ziyâretgâhı eş-Şeyh Hazret-i Zuli Sultan” başlığını Seyahatnâme’ye yazdığı, ancak bu sayfayı boş bıraktığı kaydediliyor. Bu durumun, onun bazı ziyaretler hakkında bilgi toplayamadığı ya da daha sonra eklemeyi planladığı belirtiliyor.