Diyarbakır'ın Lice ilçesi yakınlarında bulunan ve binlerce yıllık tarihe sahip Birkleyn Mağaraları çevresinde hayata geçirilmek istenen maden ve sanayi tesisi projesi yargıya takıldı.
Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi, bölge için verilen ''Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) gerekli değildir'' kararının yürütmesini oy birliğiyle durdurdu.
Karar, Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu'nun açtığı dava sonucunda alındı.
Dava, kireçtaşı ocağı, kırma-eleme tesisi, asfalt plent, mekanik plent, parke taşı ve bims üretim tesisi ile hazır beton santralini kapsayan proje için verilmiş olan ÇED kararının iptali istemiyle açılmıştı.
BIRKLEYN MAĞARALARI NEDEN ÖNEMLİ?
Diyarbakır'ın Lice ilçesi ile Bingöl'ün Genç ilçesi arasında yer alan Birkleyn Mağaraları, Dicle Nehri'nin önemli kaynaklarından birinin doğduğu noktada bulunuyor.
Bölge, doğal mağara sistemi, yer altı tünelleri ve tarihi kalıntılarıyla Mezopotamya'nın en önemli kültürel miras alanları arasında gösteriliyor.
Mağaralarda, Asur krallarına ait kaya kabartmaları ve çivi yazılı kitabeler yer alıyor.
Bırkleyn tarih boyunca kutsal kabul edilen bölgenin, Asur İmparatorluğu döneminde askeri seferlerin simgesel duraklarından biri olduğu biliniyor.
Aynı zamanda birinci derece arkeolojik sit alanı olarak koruma altında bulunan Birkleyn Mağaraları, zengin bitki örtüsü, endemik canlı türleri ve jeolojik yapısıyla da bilim insanlarının dikkatini çekiyor.
Uzmanlara göre bölgede henüz kapsamlı arkeolojik kazılar yapılmadığı için Birkleyn'in taşıdığı tarihi ve kültürel potansiyelin önemli bir bölümü hâlâ gün yüzüne çıkarılmayı bekliyor.
BIRKLEYN ADI NEREDEN GELİYOR?
Fotoğraf: Asur Kralının kabartması
Bırkleyn (veya Birkleyn/Birklein) adının kökeni konusunda kesin bir görüş bulunmuyor. Ancak tarihçiler ve dil araştırmacıları tarafından öne sürülen bazı değerlendirmeler var.
En yaygın kabul gören görüşe göre:
Bırkleyn, bölgenin eski adı olup Kürtçede ''Berê Klîn'' veya ''Birklêyn'' şeklinde telaffuz edilir.
Antik kaynaklarda ise bölge, Asur yazıtlarında ''Tigris Tüneli'' veya ''Dicle'nin Kaynağı'' olarak tanımlanır.
Asur kralları burayı Dicle Nehri'nin kutsal doğuş noktası kabul etmiştir.
Günümüzde kullanılan Bırkleyn adı ise büyük ölçüde yerel halkın yüzyıllardır kullandığı coğrafi isimdir.
İsmin etimolojisi konusunda bilim dünyasında ortak kabul görmüş kesin bir açıklama bulunmamaktadır.