Osmanlı arşiv kayıtlarına göre, 1840 yılında Diyarbakır'da şehir bütçesini sarsan sıradışı bir olayın yaşandığı kaydediliyor.
İran'dan gelen şehzadelerin sadece bir günlük konaklaması için harcanan para o günün koşullarına göre oldukça dikkati çekmiş.
BİR GÜNLÜK ZİYARET, YILLIK FATURA
4 Temmuz 1840 tarihli bir fermana göre, İstanbul'dan İran'a dönmekte olan iki şehzadenin yolu Diyarbakır'dan geçecekti. 4 Ağustos 1840'ta şehre ulaşan şehzadeler ve maiyetleri, Diyarbakır'da sadece bir gün konakladı. Ancak bu 24 saatlik misafirliğin bedeli, şehrin yıllık gelir-gider kayıtlarının tutulduğu Salyâne Defteri’ne tam 10.552,5 kuruş olarak geçti.
Bu rakamın, dönemin sıradan masraf kalemlerinin çok üzerinde olduğu için büyük bir şaşkınlık yarattığı ve şehirde çeşitli söylentilerin fitilini ateşlediği belirtiliyor.
TİCARET VE DİPLOMASİNİN KESİŞİM NOKTASI: DİYARBAKIR
Bu dikkat çekici harcamanın, Diyarbakır’ın o dönemdeki stratejik konumunu da gözler önüne serdiği ifade edilen arşiv kayıtlarında, ''Nitekim aynı yıl, 17 Mayıs 1840 tarihli başka bir ferman, İranlı tüccarların İstanbul ve Şam’a gönderdikleri malların vergilerinin sadece İstanbul’da alınacağını belirtiyordu'' deniliyor.
Diyarbakır'ın hem şehzadelerin ağırlanması gibi diplomatik bir olayın merkezinde yer alması hem de İran ticaret yolu üzerindeki kilit rolü nedeniyle önemli bir kavşak noktası olduğu belirtiliyor.