UNESCO Dünya Kültür Mirası listesine 2015 yılında dahil edilen Diyarbakır Surlarının durumu ile ilgili yapay zekaya sorduk.
İnsanlık tarihine ışık tutan nadide yapılar arasında yer alan Diyarbakır Surlarının, araç trafiğinin yoğun olarak yaşandığı Urfakapı başta olmak üzere diğer kapılarda yaşanan titreşimlerin sur duvarları ve temellerinde çatlaklara yol açtığı kaydediliyor.
Araçların geçişleri sırasında oluşan titreşimlerin, surların yapısal bütünlüğünü tehdit ettiği belirtiliyor.
HER GÜN YÜZLERCE ARAÇ GEÇİŞİ
Urfakapı, Diyarbakır’ın önemli giriş-çıkış noktalarından biri. Bu tarihi kapıdan her gün yüzlerce otomobil, minibüs, motosiklet ve zaman zaman da kamyon gibi ağır tonajlı araçlar geçiyor.
Kaldırımların hemen yanı başında ilerleyen bu araçlar, sadece modern trafiğin bir parçası değil, aynı zamanda binlerce yılık tarihi olan surların zeminine ve duvarlarına zarar verebilecek titreşimler de yaratıyor.
BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR TEHLİKEYİ GÖSTERİYOR
Geçmiş yıllarda yapılan jeoradar (GPR) taramaları ve mühendislik analizleri, surların bazı bölümlerinde çatlaklar, duvar ayrışmaları ve çökme eğilimleri olduğunu ortaya koydu.
Bu analizler özellikle Urfakapı çevresinde araç trafiğinin yoğun olduğu bölgelerde deformasyon riskinin daha fazla olduğunu gözler önüne serdi.
Uzmanlar, bu tür titreşimlerin uzun vadede telafisi mümkün olmayan zararlara neden olabileceği konusunda uyarıyor.
Tarihi yapının dokusu bozulmadan alınacak önlemlerin acil olduğu vurgulanıyor.
AVRUPA’DA BENZER YAPILAR NASIL KORUNUYOR?
Avrupa’daki birçok tarihi şehirde, UNESCO mirası listesinde yer alan alanlara motorlu araçların girişine sıkı kısıtlamalar getirilmiş durumda.
Örneğin:
İtalya’da “ZTL” (Sınırlı Trafik Bölgesi) sistemi ile sadece belirli saatlerde ve sınırlı araçların geçişine izin veriliyor.
Fransa’nın bazı tarihi bölgelerinde de araç trafiği tamamen yasaklanmış durumda.
Bu uygulamalar sayesinde tarihi yapılar titreşim, egzoz gazı ve fiziksel temas gibi risklerden korunabiliyor.
DİYARBAKIR İÇİN NE YAPILABİLİR?
Diyarbakır'da da benzer uygulamaların hayata geçirilmesi, surların korunması açısından büyük önem taşıyor.
Surların zarar görmemesi amacıyla şu adımlrın atılması öneriliyor:
''Urfakapı’dan ağır tonajlı araçların geçişine kısıtlama getirilmesi,
Tarihi bölgeye alternatif ulaşım güzergâhlarının belirlenmesi,
Yayalaştırma projelerinin hayata geçirilmesi,
Trafiğin sensör ve kamera sistemleriyle izlenmesi,
Giriş-çıkışların belli saatlerle sınırlandırılması.''
GEÇ OLMADAN HAREKETE GEÇİLMELİ
Diyarbakır Surları yalnızca bu kente değil, tüm insanlığa ait bir miras. Urfakapı’dan geçen araçların her biri, bu eşsiz yapının geleceğine dair bir iz bırakıyor.
Bu izlerin kalıcı zararlara dönüşmemesi için yetkililerin, yerel yönetimlerin ve vatandaşların birlikte hareket etmesi gerekiyor.