Başbakanlık Osmanlı Arşivinde yer alan bilgilere göre, Osmanlı idari yapısında 1836 yılında yapılan düzenlemelerle Diyarbakır’ın statüsünde değişiklikler gerçekleşti.
1836 yılında müşirliklerin kurulmasıyla birlikte Diyarbakır Eyaleti, Kasım 1836’dan sonra Sivas Müşirliği içerisinde yer aldı. Bu idari bağlılık 1838 yılına kadar devam etti.
AYRI BİR MÜŞİRLİK OLARAK YENİDEN DÜZENLENDİ
Yaklaşık 2 yıl süren bu bağlılıktan sonra 21 Ekim 1838 tarihinde Diyarbakır Müşirliğinin kurulduğu ifade edilerek, bu düzenleme ile Diyarbakır'ın, Sivas Müşirliği’nden ayrılarak müstakil bir idari yapı haline getirildiği kaydediliyor.
SADULLAH PAŞA MÜŞİR OLARAK ATANDI
Diyarbakır ve Rakka eyaletleri ile Ma’den-i Hümâyun Eyaleti’ni kapsayan Diyarbakır Müşirliği’ne 1839 yılında Sadullah Paşa'nın tayin edildiği ve İlk müşir olarak göreve başladığı belirtiliyor.
Bu tarihten sonra eyalet valilerinin müşir unvanı taşımaya başladıkları ifade ediliyor.
MÜŞİRLİK NEDİR ?
Osmanlı'da müşirlik, 19. yüzyılda (özellikle II. Mahmud dönemi ve Tanzimat sonrası) klasik ordu yapısından modern orduya geçişte kurulan, en yüksek askerî rütbe olan mareşalliği ifade eder. Ordu komutanlarına verilen bu unvan, batılılaşma sürecinde askeri hiyerarşiyi düzenlemek ve ordu yönetimini merkeziyetçi bir yapıya kavuşturmak amacıyla kullanılmıştır.
Rütbe Karşılığı: Müşir, modern ordulardaki mareşal rütbesine karşılık gelir ve generallerin en üstünde yer alır.
Kısaca, müşirlik sistemi Osmanlı ordusunun modernleşmesi, hiyerarşik yapılandırma ve ordu yönetiminin profesyonelleşmesi için 19. yüzyılda kurulan üst düzey komutanlık kurumudur.