Tarihi kaynaklarda yer alan bilgilere göre, Diyarbakır’ın en eski yerleşimlerinden biri olan ve kuruluş tarihi tam olarak belirlenemeyen Ergani'nin resmi kayıtlardaki adı uzun bir dönem boyunca Osmaniye'ydi.
Osmanlı döneminde Diyarbakır’a bağlı bir yerleşim olan Ergani, 19. yüzyılın sonlarında “Osmaniye” adıyla anılmaya başlandı. Aynı dönemde Adana’ya bağlı bir başka yerleşim de Osmaniye adını taşıyordu.
İki farklı bölgedeki Osmaniye isimlerinin karıştırılması, çeşitli idari ve coğrafi karışıklıklara yol açtı. Bu sorunu çözmek amacıyla, Diyarbakır’daki Osmaniye’nin ismi değiştirildi.
20 Nisan 1924 tarihli 491 sayılı kanunla, Osmaniye adı Ergani adıyla resmen ilçe statüsüne kavuştu. Böylece Osmaniye adı yalnızca Adana’ya bağlı olan bölge için kullanılmaya başlandı.
Osmaniye de 1996 yılında il statüsüne kavuşturuldu.
ERGANI İSMİNİN ANLAMI NEDİR?
Ergani isminin kökeni "Arghini" kelimesine dayanır. Bu kelime, "maden yeri" anlamına gelir.
Araştırmalara göre, “arg” kökü özellikle gümüşü, daha geniş anlamda ise metal ve madenleri tanımlamakta kullanılmıştır.
Ergani'nin geçmişte önemli bir maden merkezi olması, bu ismin bölgeyle özdeşleşmesini sağlamıştır.
Arghini zamanla değişime uğrayarak bugünkü Ergani adına dönüşmüştür.
ERGANI’NİN TARİHİ DERİNLİKLERE UZANIYOR
Ergani, tarih boyunca Akranya, Erkenin, Erkanikana, Yanari, Zülkarneyn, Arsania, Urhana ve Aşat gibi çeşitli adlarla anılmıştır.
Sesverenpınar (Hilar) Köyü’ndeki Çayönü Höyüğü’nde yapılan arkeolojik kazılarda, M.Ö. 11. yılına tarihlenen yerleşim izlerine rastlandı.
İLÇEDEKİ TARİHİ YAPILAR
Bugünkü Ergani sınırları içinde yer alan Osmaniye Kalesi ve Meryem Ana Kilisesi, ilçenin tarihî mirasının önemli parçaları arasında sayılıyor.
